Karibu Tanzania!

Kuaheri Bukoba

2011-07-27T23:05:00.000-07:00

Kuaheri, Goodbye, Bukoba..

Ja, ik keer huiswaarts.
Het is een heel intens jaar geweest! Ik zal je missen!
Maar life is about making choices hé..

De vele vogels rond het huis die je stipt om 6u20u wekken, een natuurlijke symfonie it is,
De zonsopgangen op het meer, elke dag een ander kleurenspel,
Af en toe de nachtelijke stormen met bliksem & donder alsof de hemel op het huis valt,
De koude douches of wasbakjes, meteen wakker yes,
De tanica oploskoffie, na een tijdje begon je lekker te smaken,
Het witte papbrood, ik zal je nooit lekker vinden,
De ochtendloopjes langs het heerlijk geurend eucaliptus bos,
De kindjes die telkens een stukje meejoggen (bergaf duidelijk hun favorite),
De 'muzungu, muzungu, muzungu' groeten langs elke weg, elk paadje,
De jeep die elke morgen op een weer totaal onverwacht, verrassend uur me komt ophalen,
De researchers die de bureau binnenspringen voor een chat,
De vele meetings met mijn baas, straight as always, humor nooit ver weg,
De ontelbare documenten & consultancyreports die over de projecten geschreven worden,
De trage en onstabiele internetconnectie waar ik zooooooo op gevloekt heb,
De ruwe missies door de Kagera, dewelke onze witte jeep keer op keer bruin kleurde,
De drivers wiens jeep hun baby, hun verzorgde office is,
De uren en uren lange courtesy calls by de district officials,
De district bureaus volgepropt van de oude vergeelde papieren dossiers,
De bezoeken bij de boeren, altijd wel te vinden nabij hun veld
en altijd blij een muzungu op bezoek te krijgen,
De vele kinderen die ons vergezelden op weg naar het velden,
De bezoekjes aan de village leaders en community officers,
De ontelbare visitorsboeken te tekenen,
De marktbezoekjes in de stadjes na de veldmissies,
De avondjes in de district stadjes met pintjes op plastieken tuinstoelen,
De lange gesprekken over het leven hier, het leven in mijn landje,
De disco's waar ik toch liever op mijn stoel bleef zitten
(het zijn hier gewoon veel te goede dansers -maar ook plakkers),
De slapeloze nachten in de soms vuile, lawaaierige guesthouses,
De thuiskomsten na missies waar de zelf klaargemaakte spaghetti zo kon smaken,
De nutellapotten die wél te vinden waren in de kleine shops (leve de multinationals jawel),
De bezoekjes aan de bukobamarkt waar men mijn goestingetjes begon te kennen,
De schatten van kinderen altijd in en rond het huis,
De masai guard Isaya, elke avond weer alle ramen nauwgezet toe
(al bleef ik hameren dat die van mijn slaapkamer open moesten blijven -no way ;-)-,
De buren die voor me zorgden als voor hun eigen dochter, met af en toe een cadeautje,
De vele etentjes met muzungu waar we allemaal eens 'uitbliezen',
De birdwatching weekendjes met Steve en Jenny,
De vele wandelingen, ook altijd wel iemand die naast je komt lopen,
De vele 'huwelijksaanzoeken' na 5 minuutjes kletsen ;-)..

Een afscheid op http://leen.ncq.be (The Children, Goodbye Bukoba)

Afwisseling op het werk

2011-07-25T05:41:00.000-07:00

Eerst een weekje op training in Dar: Monitoring & Evaluation: hoe volg je best je project op op de verschillende niveaus? (het verhaal van impact-outcome-output & indicatoren).
Alle Technical Assistants (project coordinatoren) van Tanzania present.

Eens terug in Bukoba komt Rupert weer een klein weekje couch surfen. Ie is een klimmer en houdt duidelijk van de rotsen in Bukoba! (enkel klimschoenen mee, helm en beveiligingsriemen niet.. mm, als je hier van een rots valt is een goed ziekenhuis echt ver weg..)

Ook net 'Saba Saba' aan de gang: soort van 'landbouwbeurs', waar landbouwproducten van de streek aangeprijsd worden. Onder enkele fotootjes van de rijkdom van Kagera (de bananen als vanzelfsprekend beschouwd natuurlijk),

Bananen- en potatochips,

Vanilla,

Zelfgemaakte gewoven katoenen doeken,
(zelf Rupert laat zich verleiden)

Bananenwijn en Rosellawijn,

Jatropha Bio Olie,

Katoen, aardappelen, mais, cassava,

Aloe Vera (en andere kruiden),

Koffie,

De stand van de koffie was duidelijk de rijkste (het blijft dan toch dé cashcrop?),

En wat verder een wedstrijd dansen! Kindjes dansen op muziek en de menigte errond stemmen op de beste danser(es) door briefjes geld in hun T-sjirt te steken. Zo gebeurd de selectie en uiteindelijk wint het kindje dat volgens de menigte het best kan dansen..
Eigenlijk best wel beetje triestig voor de andere kindjes , maar wel leuk om te zien hoe fantastisch men hier al van kleinsafaan danst!! En nul schaamte!

*****

En dan volgt een kleine week op missie naar Kigali, Rwanda.

De missie: een driedaagse bananenconferentie georganiseerd door BTC. Doel van de conferentie is de verschillende spelers in de 'bananenwereld in Oost Africa' met elkaar in contact te brengen om informatie en ideeën uit te wisselen, om zo projecten beter te formuleren/op elkaar af te stemmen. Mr. Mgenzi mijn baas is één van de hoofdsprekers, ik ben secretaris van dienst.

Samen met Mr. Mgenzi en Shukuru een volle dag rijden van Bukoba naar Kigali. Na 17 jaar, terug in het land waar ik als kind ben opgegroeid. En nothing is the same..

Zwart-witte koeien uit Holland langs de weg? Alle hoofdwegen perfect geasfalteert? Alles mooi omheind? Allemaal nieuwe huizen? Geen enkel huis met een rieten dak? Geen papiertje maar dan ook geen papiertje op straat, kraaknet? ...

Is dit Oost Afrika?

Maar alles hierboven heeft zijn reden. Want het is een dubbel verhaal hoor ik later.
Dit is een land dat nog volop leeft in de afloop van de genocide (1994). (Kort: op 100tal dagen zijn tot een miljoen mensen vermoord -op een bevolking van 10 miljoen?). Massale volksverhuizingen, vluchtelingekampen, mensen die zijn teruggekeerd daarna en andermans grond ingenomen etc. etc. Nee, ik wil hier geen gruwelijke boeken schrijven.

Maar, nu zijn de Tutsi's aan de macht en de Tutsi president Kagame regeert als een koning. Iedereen buigt, 'never again' hoor je iedereen denken. Als Kagames' bewind vandaag zegt dat niemand met iets op het hoofd mag rondlopen in de straten van Kigali, dan is dat de dag erop wet en realiteit. Als Kagame zegt dat iedereen moet helpen op de maandelijkse cleaning day, dan is iedereen paraat. Als Kagame zegt dat alle daken uit riet wegmoeten, dan gaat zelfs de armste boer op zoek naar metalen platen..

Al ben ik er maar even geweest, er heerst een zware sfeer in de straten va Kigali.

De conferentie zelf, zie de kleine fotogallery op http://leen.ncq.be (Rwanda)

Researchers, in vitro bedrijfjes, project coordinatoren, multilaterale donors, beleidsmensen, het was een zeer gevarieerd publiek, wat de conferentie zeer interessant maakte. En een mooie locatie in een tophotel met de beste buffets ;-).

Best intens zo'n grote conferentie waar in 4 talen gesproken wordt (Engels-Frans-Kyniarwanda en Swahili), met vertalers die het soms toch niet makkelijk hadden.
En probeer dan maar als secretaris bij te houden wat allemaal gezegd is geweest van vraag en antwoord op zeer uiteenlopende topics door elkaar.

Er bleef weinig tijd over om de stad te bezoeken, op een paar 'nostalgia' bezoekjes na (de oude sportclub/school). Ons oude huis heb ik niet meer teruggevonden.. alles is zooooo ongelooflijk veranderd! Al had ik de weg van huis naar school nog zo in gedachten, het wegennetwerk is niet meer te vergelijken. Nee, dit is gewoon een nieuwe stad voor me nu.

En dan ook een paar dinertjes met de BTC juniors in Kigali ofcourse. Wat een luxeleventje hebben die! (Als je het Kigali-city-Master plan mag geloven, wordt Kigali het Dubai van Oost Africa: http://kigaliwire.com/2011/01/07/the-kigali-city-masterplan/)

*****

De week erop mijn laatste volle week GIS training gegeven. 'Advanced' dit keer, een combinatie van de researchers and district officials. En één van mijn studenten had de camera bij de hand jawel.

En ik de GPS,

Voel je de concentratie ;-),

En afsluiten met een groepsfoto ofcourse,

Intens werk, intense ontspanning

2011-06-28T04:08:00.000-07:00

Een weekendje relaxen in Bukoba, naar de beach op 15 minuutjes rijden van thuis,

Een paar vissers verderop aan het werk, voor de rest is de playa van ons (en van de vogels)

En dan toch eindelijk es aan de waterval geraakt, 20 minuutjes lopen van thuis maar je moet het paadje door de bush maar kennen!

De kinderen wisten ons te leiden door het bos!

Dan opnieuw een klein weekje op missie door de Kagera, mijn baas mee deze keer. Analoog aan andere missies. Maar kijk wat ik vond in één van de dorps-samenkomst-huizen: mapping op zijn basics maar alles erop en eraan (titel, legende, noordpijl, schaal,.. ).

We bosten opnieuw op een bananeziekte (BXW, echt wel een serieus probleem als die voorkomt). Het is de eerste keer dat ik zie dat die vele flyertjes gemaakt door alle mogelijk instanties dan toch gebruikt worden in het veld! (flyertjes om ziektes te herkennen/bestrijden)

Het weekend erop studeerden de studenten op het Agricultural Research Institute waar ik werk af. En ik ben uitgenodigd op de ceremonie.
Ceremonies heb ik hier eigenlijk wel gezien (die duren altijd zo lang..), maar onmogelijk om die af te slaan. Dus ik toon mijn gezicht maar heb de speeches na een paar uurtjes echt wel gehad en druip zo onopvallend mogelijk af ;-). (mm.. 'blank' en 'onopvallend'?)

***

En dan volgt een heel intense week: GIS training geven aan 23 man/vrouw uit alle districten uit Kagera, gedurende een volle week van s' morgens tot s'avonds.

Het publiek is heel divers: cartografen, ingenieurs, landuseplanners, landbouwdeskundigen, jong en oud. Elk met een andere actergrond, andere specialiteit, andere computerknowledge. Een jong afgestudeerde cartograaf versus een oude-bijna-op-pensioenzijnde landbouwdeskundige. De 'WindowsBlacklight2008' versus vs WindowsVISTA, pc's die supertraag werken versus de nieuwste modellen. Ik heb de meest uiteenlopende oefeningen gegeven, de meest uiteenlopende vragen gekregen. A challenge it was! A nice one!

Onder, de training room op het Research Institute,

Bedoeling van de training: Leren digitale kaarten maken: van opname met gps tot lay-out
(voor sommige ging het verder analyse van geografische gegevens).

Helemaal op het einde gaf ik 'als snoepje' een introductie in Google Earth (kaarten overleggen etc). Je had de reacties moeten zien! Vliegen van Bukoba naar New York naar Gent, ze wisten niet waar ze het hadden! Nu ik blijf het ook een staaltje top-off-the-bill-technology vinden hoor!
Alleen echt spijtig dat Google Earth nog steeds niet gevonden heeft om off-line te werken, met deze internetconnecties..

De week gaf me echt voldoening. Op het einde kreeg ik een heel mooi dankwoord van mijn studenten en kreeg er meteen een cadeau bij: ze hadden samengelegd om mij een 'jirab' te kopen! ('een combi-kleed-goed-voor-in-huis-zou-ik-zeggen')

Onder, ik in mijn cadeautje met de 2 vrouwen in de groep,

En een groepsfoto ofcourse!

Dit was leuk!

***

Maandagmorgen 6u, de boot over Lake Victoria meert opnieuw aan met een luide aankomsttoeter. Een leuke wekker jawel, maar dit keer ook een wekker die de aankomst van 5 bezoekers aan boord betekent: Stefanie vanuit België en haar vriendin Aleida, Jeroen vanuit Dar en zijn vriend Ruben, en Rupert, een Duits volunteer die ik in Mafia ontmoet had.

Bakske vol huize Dhondt :-). Zelfs Tom, verschikkelijkste ochtendmens ooit, kruipt ervoor uit zijn bed!

Het is zo ongelooflijk fijn om vrienden op bezoek te krijgen! We plannen een trip naar Minziro en Rubondo (ja, mijn 3e keer Rubondo, maar het originele plan A -de chimps van Jane Goodall in Kigoma- bleek te gecompliceerd). Een fotoverhaal op http://leen.ncq.be ('Belgians in Bukoba')

***

De week vliegt om! En dan iedereen weer op pad..

.. Stefanie en Aleida nemen de bus noordwaarts naar Uganda,
.. Jeroen neemt de bus zuidwaarts terug naar het werk in Dar,
.. Tom en Ruben nemen de boot op het Victoriameer richting de wildparken,
.. en ik de vlieger op naar Dar, op een Monitoring & Evaluation training voor een weekje.

***

Tussen de workshops door, aankomst Tom!

2011-05-21T03:05:00.000-07:00

Een weekje werken vanuit Dar, en 6 dagen op 6 uit eten ;-). En Bukoba mag een paradijsje zijn, Dar heeft ook die prachtige zonsondergangen,

De bussen Dar-Bukoba met hun breakdowns heb ik nu wel gehad. De vlieger 'huiswaarts' deze keer. Wat een verademing dat ik die lange busrit niet terugmoet!

*****

Wat opgeladen terug uit Dar. Een externe consultant wordt verwacht die een volle week training komt geven aan de districtofficials (projectcoordinatoren). 'Pedagogische opleiding': hoe lesgeven aan volwassenen, aan boeren, hoe de aandacht erbij houden, hoe een training plan opstellen etc.

De man deed het goed, maar t'is niet dat er iets concreet of zo uit de training gaat komen helaas..
Ik probeerde naar het mate van het mogelijke de training te faciliteren naar een concrete output toe maar zonder veel succes. En babbelen, babbelen, babbelen, jeezes. Blij dat die week om was.

Enkele van onze projectcoordinatoren,

In de training zat ook een dagje veldbezoek - gelukkig. De oefening: een training needs assesment opstellen bij een boerengroep (training needs in de zin van soil fertility management, crop management, microfinance training, training on gender issues etc.).

Aan de ene kant van het zaaltje de boeren,

Aan de andere kant de district-officials (van het landbouwdepartement/community development officers),

Een lang gesprek in een piepklein gebouwtje van een NGO die hier voormalig actief was,

Nu het kwam er een beetje op neer dat de districtofficials vroegen: 'Do you need training on microfinance?', antwoord van de boeren 'Yes'.
Mijn Swahili is er ondertussen wel op vooruit gegaan dus ik begin de discussies te kunnen volgen. Maar als jonge vrouw tussen ervaren district officials en oude boeren in een context die zo complex is, is het heel moeilijk om input te geven. Oohhh, wat heb ik soms zin om 'in een werk te vliegen'..

Gedurende de hele training waren de districtofficials echt actief, participerend, gemotiveerd. Maar de realiteit is helaas dat het zo moeilijk is om iets concreet van hun gedaan te krijgen. Echte commitment in het project is soms ver te zoeken.

********

In het weekend, aankomst van de kleine broer!

Tom komt voor 2,5 maandjes bij me inwonen. Nu afgestudeerd Pedagogie en in afwachting van een grote reis (?) komt hij hier lesgeven als vrijwilliger in een Englisch Medium School.

Zo blij iemand van thuis te zien!!!!!!!!

De bagage nog maar neergezet en hij wordt al verwelkomd door de buurtkindjes,

Chocolade, parmesaan kaas en een fles van de beste olijfolie! Dankje oudjes!

Tom nog maar toegekomen maar de volgende dag moet ik op 4-daags symposium in een andere stad. Hem dus op 1 dagje geintroduceerd in de school, bij de blanken, bij de buren, bij de guard, de winkels, de markt en hem de eerste woordjes Swahili geleerd. Is er echt 'ingesmeten'.

*****

Mijn baas en ik worden verwacht op een symposium over 'farming as a business' in Karagwe.

Present: afgevaardigden van de Rotary Club, de Wereldbank, NGOs, districtofficials, etc.,

en een grote groep boeren waarmee de NGO 'Kaderes' werkt,

Kaderes is de NGO die het symposium organiseerde (http://www.kaderes.org/). En die NGO is een succesverhaal: microfinanciering voor boerengroepen, fair trade certifiering, groepering van boeren om gezamenlijk te verkopen aan een correcte prijs etc.

Het hele symposium draaide rond de product value-chain, marketing, concept 'food security' naar 'agro entrepreneurship' naar 'rural enterprise', quality/quantity/price issues.
Het was echt interessant, ook om de andere organisaties/bedrijven te leren kennen die met deze boeren werken. Heel kritisch ook naar 'externe ontwikkelings' en 'overheids' projecten. And so am I, more and more..

Paasbezoek

2011-05-09T08:29:00.000-07:00

Een lang paasweekend, wat recuperatie-missie-dagen en daarbovenop een kennis die op bezoek komt? Dat vraagt om een reisje. Zeker nu..

Don (ontmoet tijdens de reis in Kenia, logistiek ingenieur en net terug van een missie voor Artsen zonder grenzen in Zuid-Somalia) komt voor een klein weekje op bezoek.
Voor birdwatchers is de lange ommetoer naar Bukoba wél de moeite ;-) -knipoogje naar Tanzaniabezoekers-

Het plan: Touring rond Bukoba en een bezoek aan het Nationaal Park Rubondo Island.

In het 'touring rond Bukoba' plan zouden we eerst leren moto rijden en dan met de moto een tourtje doen. So we did..

Maar tot bij het Minziro Tropical Forest zijn we nooit geraakt. Ok, ik deed er nogal lang over om controle over de moto te krijgen (125 CC, maar de wegen zijn echt slecht, dus uiteindelijk ging mijn mototeacher mee) en daarnaast 2 keer pech onderweg..

Zo wordt de platte moto-band hermaakt onder de mangoboom bij de fietsenmaker,

Bij avondvallen besluiten we rechtsomkeer te maken, het laatste wat je in Africa doet is na zonsondergang op de baan zijn!

Opeens, Hamadi (mijn teacher-motodriver achter me op de moto) "rechtsomkeer, een slang"! Ok, de avond valt, nog een hele weg te gaan, en ik moet rechtsomkeer maken om een slang te zien op de weg?

Maar het was het manoeuvre waard! Een Phyton!

Hamadi heeft er alvast geen schrik van en gaat volledig voor de foto,

Brr.. het slijm kwam nog uit de Phyton daar net gedood met een speer in het voorhoofd.
Maar alles voor de foto hé,

In het Zuiden van Tanzania zou men deze slang opeten, in Uganda zou men het vel verkopen, maar hier gaan ze hem gewoon wegsmijten (alias Hamadi). Veel ongelukken met mensen zijn er niet, maar wel met geiten en ander vee dat deze Phytons maar al te graag lusten.
(mm.. af en toe hoor ik lawaai op het dak van mijn huis in Bukoba.. als dat maar geen Phyton is)

Na een écht leuk dagje motorbike driven door de heuvels, doodop op restaurant in Bukoba en klaar om de volgende morgen de bus te nemen voor een driedaagse Rubondo Island.

En Rubondo Island? Dat betekent Birdwatchen.
Don is een birdwatcher (en birdtekenaar) en ik ben ook gebeten door de microbe..

Enkele foto's op http://leen.ncq.be (Photogallery Birds Rubondo)
-Nu nog een goeie lens om de kleine vogeltjes te kunnen vastleggen :-(-

Terug in de bewoonde wereld in Bukoba, een laaste lekker maal (op Rubondo is geen eten te verkrijgen, je moet alles meenemen, dus basic food), en hop, vliegensvlug op de moto om de nachtboot over Lake Victoria niet te missen.

Don keert terug naar Nairobi (en naar thuisland Australia),
ik ga voor een weekje werken in Dar es Salaam.

We kraken een fles Wiskey op de boot op het bovenste dek, tussen alle stocks bananen, in de verte honderden of wel duizenden lichtjes van vissersboten..

Vissersboten, allen aan het vissen naar Victoriabaars die naar Europa verhandeld wordt. Bedrijven gerund door Indiërs aan de rand van het meer (in Kenia/Tanzania/Uganda) doen hun ding. De film 'Charles Darwins' nightmare' steeds realiteit..

In de verte storm op komst! Hier is écht geen fotoshop aan te pas gekomen!

De show stelen met het bananenproject & back to implementation

2011-04-19T07:41:00.001-07:00

Het bananenproject is een succesverhaal en dat mag iedereen geweten hebben.

We krijgen 'hoog bezoek':
De Belgische ambassadeur (met delegatie), en alle Regio-hoofden (ter vergelijking met gouverneurs bij ons) komen ons eer aan doen op een grootste promotieactie rond het bananenproject. De minister van landbouw heeft helaas de dag ervoor moeten afbellen omdat de president hem ergens anders aanwezig wou. Maar het werd een leuke dag, helemaal in het teken van de bananen!

Doel: het bananenproject en de nieuwe varieteiten die gedistribueerd worden in de kijker zetten. Rechtstreeks via de promotie-activiteiten, maar ook via journalisten van de televisie en de kranten zodat een wijd publiek bereikt wordt.

Eerst en vooral, de visitorsbook tekenen, as usual, en een paar 'courtesy'-bezoekjes.
Foto onder: Ambassadeur, de attaché, de ResRep (baas BTC Tanzania) en de regionale hoofden aan tafel. (Btw: 5 belgen bij elkaar in Bukoba, dat is de hoogste concentratie ooit hier denk ik?)

En dan, in een konvooi van wel 30 auto's op naar het nabijliggend district Missenyi waar de actie zal plaatsgrijpen. Protocol ten top!

Auto nummer 1: Het project team;
Auto nummer 2: De ambassadeur en de Regional Commissioner (met Belgische vlag ofcourse);
Auto nummer 3: Baas van de BTC;
Etc.

Eigenlijk wel grappig die protocolaire toestanden.
Ah ja, auto nummer '0' is de militaire auto die ons voorgeleidde, part of the protocol, yes.
(Detail: alle NGO/gouvernementele auto's zijn in wit, voor de goedkoop of voor de traditie, ni idea)

Iedereen uitgedost voor de promotiedag, hieronder Shukuru en Kichemu, onze drivers in volle outfit!

Eens aangekomen op de 'promotie-actieplaats', wordt eerst en vooral een bananeveld van het project bezocht en dan meteen begonnen aan de proevertjes,

Bananewijn, bananebier, bananejuice,

Bananechips,

Banane-matoke,

Meeste van die producten zijn vervaardigd van de nieuwe varieteiten die ons project introduceerd/distribueerd. (Banana processing is een van de activiteiten waar we nog 'in deep' aan zullen moeten werken).

Alle hooggeplaatsten krijgen een lintje om,

En een zitje in de uitgedoste tent,

Er waren honderden mensen aanwezig (!), zo ook de boeren met wie we samenwerken in de multiplicatievelden,

En dan krijgt iedereen een woordje om de menigte toe te spreken. t'Gaat hier ook wel om "m'a tu vu", maar elke houdt het kort en luchtig. Ook Kevin, de BTC junior communicatie-officer krijgt de micro onder zijn neus ;-),

En dan tijd voor de toneeltjes en de dansjes. Die mannen waren echt wel goed!

Als enige blanke vrouw kozen de clowns er toch wel net mij uit voor een dansje, en lachen.. heb het gelukkig kort kunnen houden :-)

De nursery-keepers krijgen symbolisch een banane-cormus, en een cheque voor de vele bananecormussen die ze reeds verdeeld hebben onder de kwetsbare huishoudens in hun dorpen,

En dan volgdde een buffet voor iedereen. Ja, het was een geslaagde dag!

s'Avonds dan nog een tilapia gaan eten aan het meer met alle Belgen. De ambassadeur -nu op plastieken stoeltjes in het donker- zou de vis echter niet met de vingers aanraken.. Ok, misschien kies ik in het vervolg een ander plaatsje om te gaan dineren met hoog bezoek ;-).

De twee dagen erop waren meeting-dagen. Als secretaris van de meeting was er geen ontsnappen aan,

*****

Maar dan terug naar de practische implementatie van de projecten.

Voor het voedselzekerheid project komt een Externe Consultant een workshop houden omtrent training of trainers. Doel is om te kijken waar de gaps zitten bij de district-officials in termen van training van andere extension officers (training in bussiness development bij boeren, training in budgetting, training in planning).

Donderdagavond kregen we de datum te horen dat hij zou komen, de vrijdag bel ik iedereen in de districten op om af te komen op maandag (in het idee, nu is het veel te laat). Maar de maandag, jawel, de maandag zijn alle 30 man/vrouw op post!

En die Consultant (Professor Economie in Tanzania) had duidelijk leservaring en kreeg iedereen geboeid tot op het laatste (pauzes als een rechtstaan en klappen, eens een raadseltje, eens wat algemene vraagjes, ja, ik heb hier een mooi staaltje didactiek gezien).

Doel van de workshop was om input te krijgen van de district officials om een training voor trainers voor te bereiden in de nabije toekomst (trainers = project coordinatoren, die training geven aan trainers = extension officers die in het dorpen werken, die op hun beurt training geven aan de group leaders in de dorpen die dan de technieken in de dorpen verder trainen). Dus die Consultant was een trainer van trainers van trainers.

De groepsfoto (project coordinatoren en farmer leaders),

*****

En tijd voor een nieuwe missie. Opnieuw een dikke week doorheen de Kagera/Kigoma gereden om de projectactiviteiten te onderzoeken, te monitoren, te faciliteren.

De missie was bikkelhard..

...

Geen foto's van bananen deze keer, geen foto's van food security.

Wel van de lieve vrouw die 'runderpotensoep' aan het maken was,

Of de stop bij de veemarkt in Biharamulo,

Er werden prachtige beesten verkocht,
(Btw: een stier met horens was vroeger meer waard omwille van het prestige, maar nu is het omgekeerd, een stier zonder horens is veel makkelijker te managen/transporteren en heeft in de ogen van de mensen hier veel meer waarde nu)

-Ik ga toch voor de stier met horens-

Op de veemarkt houdt elke verkoper zijn koeien/stieren met stokken bij elkaar in groepjes, best grappig hoe ze soms zo rond een groepje lopen,

En dan de buyers & sellers, it's a mans' world (exclusively),

En dat de regens zijn begonnen, daar konden we niet onderuit. Bij sommige bezoekjes in de dorpjes is het schuilen onder de hutten met de project coordinatoren,

En de hele village die hetzelfde doet, starend naar die blanke onder die hut,

En ja, het kan hier echt stort stort stort regenen..
Alsof de hemel op je valt..
Overal nieuwe riviertjes..
Bomen die schijnbaar elk moment uit de grond kunnen worden gerukt..

Heerlijk.. die kracht van moeder natuur

(I know, Ik heb natuurlijk wel makkelijk praten zonder hut/velden)

Maar zelfs de regen krijgt onze projectauto niet schoon. Hieronder Shukuru met de projectauto, meer bruin dan wit ondertussen,

En af en toe kom je zo ingenieuze dingen tegen bij een boer. Hieronder een voorbeeldje van een boer die niet genoeg geld heeft om een watertank te kopen. Dan maar creatief zijn met wat aluminium!

Up to Kenia

2011-03-31T05:42:00.000-07:00

Maand maart begint, de lange regens komen eraan in Bukoba, bewijze de eerste stormen. En na een lange aaneengesloten periode in Kagera, begin ik nu ook wel nood te krijgen om terug de 'bewoonde' (lees 'moderne') wereld op te zoeken. Dus nood aan vakantie. Komt daarbij dat een vriend uit België, Dries, een reis samen in de regio ook wel ziet zitten. The plan, up to Kenia!

En dan, how to get there?
Opnieuw peperdure vluchten, dus ik kies voor 'the long way' (of is het 'the hard way'):
De nachtboot naar de overkant van het Victoriameer naar Mwanza;
Dan bussen/matatus naar Nairobi, Kenia.
Amai, wat een trip..

De boot over het meer was echt de moeite waard! Een ticketje eerste klas brengt je voorbij de lange wachtende rijen passagiers, meteen een aparte toegangsbrug tot de boot. Mm.. voel me toch een beetje koloniaal nu, maar gelukkig zijn vele andere eersteklasgangers wel Tanzaniaans.

Beetje te vroeg aangekomen (you never know dat ze eens te vroeg zouden vertrekken dan te laat ;-)), en eens op de boot is het fascinerend om te zien hoe de boot volgeladen wordt met bananen! Kagera is duidelijk bananacountry! Daarnaast ook massa's avocados die naar de andere kant van het meer worden getransporteerd. En daarnaast.. een paar auto's die temidden al deze rijkdom moeten passen.

Autos, opgehesen met een kraan op de boot.. mm.. tzou toch de mijne niet moeten zijn. En de bananen, wel daar volgt nog een fotosessie van in de toekomst ;-)!

De eerste klas was echt 'eerste klas'. Een proper bed in een kleine cabine, een restaurant en een leuke bar naast het dek (zelf Bacardi Black aan boord!). Tot in de late uurtjes gekeuveld met een hooggeplaatste RADAR specialist van het Tanzaniaans leger (een man die 5 jaar opgeleid is geweest in Rusland en sindsdien instaat voor alle RADAR controle in het land.. tough life yes)

En dan volgt een lang verhaal dat ik jullie ga besparen. In elk geval na een 3 bussen/matatus en een overnachting in een tussenstad in Kenia, om dan uiteindelijk aan de shopping malls in Nairobi aan te komen waar ik vol opluchting uit de laatste matatu stap. Daar komen Jan & Theresa, vrienden des huizes die reeds 35 jaar in Nairobi wonen, me ophalen.
En dan, dan, veranderd alles. Gedaan met de volgepropte matatus, nu opeens in een ruime mooie jeep naar hun prachtige villa in de luxewijk Karen.. Z-A-A-A-A-A-A-L-I-G die ontvangst!

Ik ben er ontvangen als een prinses, nee, een koningin!! De 'suite-guestroom' met zicht op een paradijslijke tuin, heerlijk warme douche, ontbijt van versgeperst fruitsap met fruit, goeie koffie, heerlijke bruine (!) toast en echte charcuterie zoals 'thuis'!!!! Oh, ik ben hier zo verwend geweest in een heel fijn gezelschap! Een pracht van een huis, de tafel telkens klaar voor een heerlijk maal,

Jan heeft quasi zijn leven lang voor het ICRAF/World Agroforestry gewerkt en is onlangs met consulting begonnen, en Theresa is een fantastische huis/moeder/gastvrouw,

Nu vooraleer de vakantie begint, nog even aan het werk.

***

Een meeting met een soil fertility specialist aan het World Agroforestry Centre in hartje Nairobi staat gepland.
Reden: in ons bananenproject worden varieteiten gedistribueerd die een heel grote nutriëntenbehoefte hebben.
Als we niet opletten kunnen deze varieteiten op lange termijn ook een echt risico inhouden dat de grond gaat verarmen; activiteiten rond soil fertility management staan gepland maar de vraag is hoe we dat best invullen.
Op het World Agroforestry wordt daar dan ook specifiek onderzoek naar gedaan.

Ik verwachtte dat ze een klaar-practisch antwoord gingen hebben op onze uitdaging, bijvoorbeeld door gebruik van specifieke bonenvarieteiten als intercrop voor bananan of zo.
Lang verhaal kort, het komt er eigenlijk op neer dat men geen wonderen of zo moet verwachten van nieuwe technologieen.. Issue is om een mentaliteitsverandering te creëren bij de boeren om te herinvesterin in hun veld (via compost, via afwisselen van velden, via toevoeging van mest, aankoop van fertilizers etc.)
Ok.. dat was dus eigenlijk wel een ontgoocheling, had gehoopt dat de experten met specifieke ideeën, technologieën naar boven zouden komen. Want een mentaliteit veranderen, dat is niet iets om in een project-tijdsspanne van 4 jaar te verwezelijken (al kan daar natuurlijk wel naartoe gewerkt worden).

Onder een fotootje van het World Agroforestry Centre in Nairobi. Een heel mooie locatie, ja, hier zou ik ook wel mijn bureautje willen hebben,

***

En dan, na wat kleren-shoppen (mijn kledij is zo snel versleten door die handwas in Bukoba), dan begint de vakantie!

Dries is ondertussen ook geland. De planning van de reis ligt niet vast, maar we beginnen alvast met Nairobi National Park.

Dit is een wildpark dat grenst aan Nairobi stad (Nairobi ligt eigenlijk op Masai-land, vroeger liep hier heel veel wild rond). Vanuit de jeep allerlei beesten te zien: zebras, elanden, allerlei vogels waaronder struisvogels, impalas, giraffen, krokodillen, .. kortom een echte safari. Op de achtergrond, buildings van Nairobi city, surrealistisch..

Eric, de zoon van Jan&Theresa, neemt ons met de jeep mee op safari. Hem interesseren de beesten eigenlijk niet. Only the chickens, at least you can eat them ;-)!

Ik kies er één wild-fotootje uit voor de blog.. de eland, een pracht!

Na een paar dagen Nairobi, dan klaar om naar de kust te vertrekken. Een treinticketje Nairobi-Mombasa and off we go!

De treinrit was lang (9u savonds - 11 u smorgens, uren over tijd). Bij aankomst Mombasa worden we verwelkomd door een enorme vuilnisbelt, met mensen op zoek naar wat er te vinden valt. Kenia mag dan nog veel rijker zijn dan zijn buurlanden, dan toch verre van al haar inwoners.

Mombasa is het startpunt voor een mooi trip langs de Noordelijke kust van Kenia: reisroute:
Watamu - Malindi - Lamu - Mida Creek - back to Mombasa

Watamu.. Pure beach, snorkelen en een paar mooie duiken, én lekker Italiaans eten
Malindi.. Opnieuw een vakantiestad voor Italianen met de beste pizza éver! En leuke shopjes
Lamu.. Een echt Swahilistadje nabij de Somalische grens, een parel!
Mida Creek.. Birdwatchen in een mooi mangrovegebied
Mombasa.. Back to the city voor wat cultuur

Ik laat de fotos spreken op http://leen.ncq.be (zie SwahiliCoast).

***

Van Mombasa willen we terug richting Nairobi per bus, maar niet zonder onderweg Rob, de vriend van mijn nicht, een bezoekje te brengen.

Rob leeft al tiental jaren in deze regio en heeft een ranch tussen de parken Tsavo East en Tsavo West (Rukinga). Zelf ontmoette ik hem voor de eerste keer, we kregen een heel hartelijke ontvangst.

Een man van ideeën, that's for sure!

Onder gaan we met hem op bezoek bij de kledij-workshop die hij uit de grond heeft gestampt (all organic cotton, handmade prints, sold to England), zo geeft hij werk aan een grote groep vrouwen en een paar mannen in de community,

Maar 'zijn' project omvat zoveel meer. Samen met een klein team zet hij zich onder andere in voor de bescherming van het wild in het gebied tussen de 2 grote Nationale parken om een corridor te creëren. Zo'n 160 rangers te managen, ie zit niet stil nee. (zie www.wildlifeworks.com)

En daarnaast zijn ze -op moment van schrijven- van plan om een REDD project te lanceren (REDD: Reducing Emissions from Deforestation and forest Degradation). Dit project komt erop neer dat men de lokale communities inschakeld om het bos/savanne te bewaren en te beschermen (climate change project). Onder meer via rangers, via alternatieven te creëren voor houtkap (via speciale bricks) etc. Bedrijven uit het Westen kunnen credits kopen en zo wordt het project gefinancieerd.

Net toen we op bezoek kwamen waren ook de validators voor het REDD project uit de US gekomen. Wat het meteen ook interessant maakte om te zien hoe zoiets in elkaar zit. Er is in elk geval big money mee te verdienen, dat wel naar de community zou moeten gaan..

Onder, één van de burelen op de ranch.

En zelf al ben ik enorm terughoudend tov van zo'n projecten, ik heb het gevoel dat dit project goed in elkaar zit. Enige spijtige punt is wel dat bij de meetings die ik zag, enkel blanken rond de tafel zaten..

Uiteindelijk zijn we er 3 dagen blijven plakken op de leuke ranch,

Was het de leuke ploeg, of waren het de hondjes ;-)?

En niet te vergeten, met Robs' super safarijeeps van in de jaren stilletjes zijn we verschillende keren de savanne in gereden. Op zich niet veel wild gezien, op een paar olifanten, buffels, dick dicks na, maar wel massa's vogels!

Panorama Rukinga Wildlife Conservancy,

En op terugweg van de olifanten waterreservoir, mijn eerste uil hier! (Spotted Eagle Owl)

Nog een laatste lekker maal bij Rob and back on the road. Jawel, ik ben toch wel een beetje jaloers op mijn nichtje die hier heel binnenkort komt wonen ;-).

Back in Nairobi worden we opnieuw warm onthaald bij Jan en Theresa. We blijven er maar één nachtje, want er is zoveel te doen in Kenia. Keuze tussen het Turkana meer in het Noorden, beklimming van de Mount Kenia, een groot wildpark of de meren. Het weer maakt de keuze makkelijk: het regenseizoen is ook hier net begonnen, en in de regen een vulkaan beklimmen, nee.

Plan: de meren ten noordwesten van Nairobi gaan ontdekken: Lake Baringo, Lake Bogoria en Lake Naivasha.

***Lake Baringo***

Vogels, vogels, vogels!

Met al die vogels, bijna de hippo's vergeten, die we vanop ons bootje toch wel van heel dichtbij zagen,
(hippo's behoren tot de gevaarlijkste dieren hier)

Op datzelfde meer, roeien de vissers met 'plastieken handpalmen',
crocks en hippos in de buurt..

*** Lake Bogoria***

The FLAMINGOS!
Zie de photogallery http://leen.ncq.be voor een pracht dat je nooit op film kan vastleggen..

***Lake Naivasha***

Tijdens een boottripje op het meer , opnieuw op zoek naar de hippos, uiteindelijk er geen gezien, maar wel,

de cormorants,

de visarenden,

de pelikanen!

Hippos? Die was ik ondertussen al lang vergeten!

Na al de boottripjes op de meren, het vogelzoeken, eigenlijk nog geen echte fysieke actie gehad op reis. De laatste twee dagen van de reis maken we dat goed.

Een lange wandeling door Hell's Gate National Park, een park waar je nog toegestaan bent om te wandelen naast de wilde dieren (..only watch for the lone buffalos..mm).

Hell's Gate oftwel Hell's kitchen, waar warmwaterbronnen een enorm Geothermisch Station doen werken (gemanaged door Chinezen),

De gorges in,

We worden door steile gladde gleuven gegidsd door een oude taaie Masai man, de Masaï outfit heeft ie wel omgewisseld (ongewoon voor oude Masaï)

De laatste dag voor de terugkeer naar Nariobi, een stop onderweg ingepland om de Mount Longonot te beklimmen. Een kraterrim die je op een namiddagje kan beklimmen. Eerste keer dat ik een krater zie na slechts een halfuurtje naar boven stappen.

Alé, combinatie stappen en klauteren,

De wandeling rond de rim was mooi, een ruw verlaten landschap onder ons,

En dan back to Nairobi waar we opnieuw met open armen ontvangen worden. Jan stelt voor om op cheetah jacht te gaan met een groep expats in één van de ranges ten zuiden van Nairobi National Park. Natuurlijk zien we dat zitten!

Geen cheeta's te zien helaas, wel een leuke namiddag in de savanne, in gezelschap van een konvooi jeeps (wel teveel jeeps om goed te zijn),

Ik heb in de Serengeti massa's wildebeests (gnous) gezien, maar dit is de eerste keer dat ik de kleintjes zie!

Pick nick met zicht op de uitgestrekte savanne,

But then, time for going home..
De giraffen luidden het afscheid van Kenia in..

Diezelfde avond neem ik de nachtbus Tanzania-waards, Dries neemt ook de vlieger de volgende morgen. Geen vlucht voor mij nee, maar ik heb er wél nog een leuke boottrip huiswaarts op zitten (die lang busrit gaan we vergeten).

Bij aankomst met de bus aan het Victoriameer in Mwanza waren er geen 1e klas ticketjes meer voor de boot. Dan maar een zitplaatsje derde klasse. Maar na een quasi slapeloze nacht op de bus zag ik die slapeloze nacht op de boot toch niet goed zitten.. Beetje sip gekeken naar de officieren op het schip en voor een paar centjes extra kreeg ik een individuele kajuit op het bovenste dek :-)!

De natuur in, de trainingroom in, en het veld in

2011-02-17T21:57:00.000-08:00

Een volledig weekend in Bukoba?

Dat betekent.. uitslapen na een lange missie, naar de markt, etentjes met muzungu, en.. birdwatching!
Terug naar Minziro forest, een leuke namiddag met Australiers/Amerikaanse doorgebracht. Ditmaal niet alleen vlinders en vogels gespot, ook apen. Twee soorten dan nog, puur op de bots!

De red-tailed Monkey,

En -kijk tussen de bomen- de Angola Pied Colobus Monkey,

Onder een wat slechte zoom in van beide,

*****

En dan volgt een drukke week: een week van s'morgens tot s'avonds GIS training gegeven aan een groep van 16 researchers op het Agricultural Research Institute.

Afspraak van de eerste lesdag: 10u aan de bibliotheek/trainingzaal van het Research Instituut.

Ik klaar om 10u, toch wat gestressed want ken niveau/verwachtingen van de researchers niet..
Kwart na 10..
Nog steeds voor een gesloten bibliotheek deur..
Geen kat te bespeuren..
Geen electriciteit..

Ok, dit wordt een kleine ramp.. dacht ik..

Ware het niet dat 10 minuten later de persoon met de sleutel verschijnt, alle researchers binnenkomen binnen het halfuur, en iedereen met hem zijn desktop mee aan het verhuizen is, de projector op post is, én dat daarenboven de generator erbij gehaald wordt! Amai, hoe alles zomaar opeens in orde kan komen!

En die training, wel, ik had er heeeeeeel wat aan voorbereid.
Voor de kenners.. ESRI GIS trainingmateriaal besteld uit de US en via de mama in België dan toch in Tanzania gekregen, de Lund University (die een Open GIS Master heeft) gecontacteerd of ik hun trainingmateriaal mocht gebruiken (met alle bijkomstigheden vandien), op het boerekot in Gent proberen aan GIS trainingsmateriaal te geraken, eigen presentaties opgesteld... etc. etc. Een lang verhaal.

Ik dus klaar met een pakket vol theorie, een pakket vol oefeningen: GPS systemen theorie-praktijk, ArcGIS software-introductie, databasemanagement-introductie, mapping, lang verhaal kort, ik had veel te veel voor ogen.
Diezelfde week dan telkens tot in de late uurtjes mijn training moeten aanpassen voor de volgende dag. Niet dat het niveau veel lager was dan verwacht (meeste researchers hadden Master/Bachelor achter de rug-al dan niet in het buitenland-), maar mijn trainingspakket was er niet één om in 1 week te doen. Objectieven dus serieus bijgepast.

Hun initële verwachting was 'leren kaarten maken'. Op het einde gepolst of de training zowat aan de verwachting voldeed, enne.. 'well, now you made us hungry for more'(hoop dat dit positief bedoeld was ;-).

Hieronder een fotootje van mijn 'studenten' aan het werk (alé 'studenten', ondermeer baas van het Research Institute),

Nu cartografie, dat is een vak op zich bij ons aan de unief. Hoop echt dat ze er een beetje mee weg zijn. In elk geval, to be continued.

*****

Daarop volgend, een dikke 2,5 weken, 'het veld in', op intensieve monitoringmissie.

Bedoeling is tweevoud:
1-Bananenproject
Alle bananen-multiplicatievelden bezoeken en inventaris opstellen (aantal suckers, aantal boeren betrokken, status van de activiteiten, probleemvelden etc.) Daarnaast meteeen ook mapping van de velden & opvolging van problemen/vragen etc. Zo is het target van het project om 2.7 miljoen bananesuckers vermeningvuldigen/verspreiden. Probleem is dat de hoeveelheden en multiplicatiefactoren om een schatting te making zullen moeten worden aangepast aan de realiteit. En bijgevolg ook extra activiteiten zullen moeten worden ingepland.
Tot hiertoe bezochten we telkens een klein sample op vorige missies, de meest makkelijk bereikbare bananenvelden, maar het is duidelijk gebleken dat dat niet altijd een representatie was van alle velden in een district.
2-Food Security project
In het detail opvolgen van dit project: binnenkort komt een backstopper uit België en dit project komt maar zeer moeilijk op gang. Bedoeling was om te kijken hoe elk district invulling geeft aan de geplande activiteiten, deze bij te sturen waar nodig en de puntjes op de i te zetten vooraleer de evaluator uit België komt.

Procedure van bezoeken is altijd hetzelfde:
- naar het district hoofd kwartier, 'courtesy call' bij de DALDO (verantwoordelijke departement landbouw) en eventueel de DED (overall verantwoordelijke van het district);
- dan met de projectcoordinatoren het veld in,
- vooraleer we het veld opgaan wordt eerst de lokale extension officer erbij gehaald,
- en dan bij de boer op het veld.
Telkens opnieuw. (totaal 8 districten)

Ik spaar jullie de zoveelste foto's van bananevelden, in plaats wel wat actie op die velden: de man onder is net de cormussen aan het planten,

Deze mannen zitten een groot stadium verder: decapitie van de moeder voor vermenigvuldiging,

Tijdens het werk trek ik niet al te graag foto's, maar als de boer zelf een toestelletje bovenhaalt dan laat ik het niet na. Onder: een -rijkere- boer, ikzelf, de 2 coordinatoren in één van de districten.

En ja, nu echt wel in 'het hol van Pluto geweest'.. diep de brousse in.

Hieronder een fotootje dichtbij de Rwandese grens, met de jeep op de overzet ferry (die 'voetmatig' wordt vooruitgestuwd via koorden),

Soms waren velden gewoon niet bereikbaar, door de weggerodeerde weg, of ook door een brug die geen jeep meer toeliet,

Het grootste stuk van de missie volbracht in afwezigheid van mijn baas (deze moest naar Dar voor een selectie van een consultancy die we hadden uitgeschreven). Eens terug samen op stap worden we in één van de districten geinformeerd over een onbekende bananeziekte. Mijn baas er natuurlijk meteen naartoe. En nee, zelfs hij weet niet wat dit is, een staal wordt naar Engeland gestuurd voor verder onderzoek.

Onderstaande foto zag ik in één van de huizen van de boeren, over hoe proper plantmateriaal van bananeplanten te verkrijgen. Helaas, veel van zijn bananebomen waren geinfecteerd met een schimmelziekte die je eigenlijk kan vermijden door goed management,

Wanneer we het veld ingaan, komt 9 op de 10 keer de boer binnen de 5 minuten naar ons toegewandeld! De boeren leven dan ook op en rond de velden. Een jeep in de buurt valt natuurlijk ook snel op.

Quasi altijd zijn het mannen die het woord nemen,

Slechts heel af en toe worden we verwelkomd door een vrouw,

Maar overal, overal, overal, overal, overal, overal, overal, overal, overal, overal, overal, overal... echt o-v-e-r-a-l en altijd worden we 'verwelkomd' door kinderen..

Het is echt ongelooflijk, 'kijiji wa watoto' zeg ik dan tegen mijn collega's, oftwel 'een kinderdorp'.. er wordt gelachen.. maar eigenlijk, is dit niet om te lachen, zeker niet binnen een 15 tal jaar..

Ik zou het hier kunnen uitschreeuwen.. BIRTHCONTROL!!!!!!!!

Deze kindjes kwamen op het bananeveld kijken wat die muzungu daar eigenlijk wel aan het doen was,

Af en toe vraag ik eens aan een boer hoeveel kinderen hij heeft. Ik heb nog nooit een antwoord gekregen onder de 6 (meestal tussen de 6-10). Hoe meer kinderen, hoe beter..

Maar de Kagera is nu al 'volgebouwd', overal vind je wel hutten tussen de bananebomen!
En er waren 2 constanten gedurende onze lange lange rit: Kerken & Scholen, overal waar je een dorp passeert. De overheid investeert enorm in onderwijs, en bouwt dan ook overal scholen.. alleen, als we een school passeren, is de kans veel groter dat de kinderen rond de school aan het spelen zijn dan in de klas zitten. Scholen bouwen op zich is niet genoeg he parlementsleden!!!

Een nieuwe census (volkstelling) komt er volgend jaar. Hopelijk onderneemt de overheid daaropvolgend stappen.. want zo kan het gewoon niet houdbaar zijn.

*****

De lange stukken tussen de verschillende districten was dus enkel met de chauffeur als gezelschap:

*Of met Shukuru,
(fantaflesje openen met de veiligheidsgordel, voor alles bestaat een oplossing ;-),

*Of met Kichemu, de tweede driver van het project (hier bezoekje op de markt),

De 'vleesafdeling' van die markt ziet er -zoals gewoonlijk- niet zo appetijtelijk uit,

En 'cruisen door de Kagera'? Enkele panoramafotootjes van onder weg staan op http://leen.ncq.be

*****

Nu naast het bananenproject dus ook vele locaties van het Food security project bezocht. Dit project is eigenlijk totaal verschillend van het bananenproject (ook ander fund, nl. het Belgisch Overlevingsfonds).

Het bananeproject is up & running, no doubt about it. Zelfs Buitenlands Zaken.be heeft het op zijn website in de kijker gezet: http://diplomatie.belgium.be/nl/Newsroom/Nieuws/Perscommuniques/os/2011/01/ni_120111_bananenteelt_tanzania.jsp

Het voedselzekerheid project is dan weer een heel ander complex verhaal.. met de bedoeling arme boeren een startkapitaal te geven, te ondersteunen met microfinance, kortom 'farming as a business/investment' op te starten. Maar dit kan je op heel veel manieren invullen, vraag is, wat is 'most sustainable'.

Eerste stap was het verenigen in groepen van boeren (min. 10% van de leden moet 'vulnerable' zijn zodat de andere leden van de groep ook deze -meest kwetsbare leden- mee naar boven kunnen trekken);
Elke groep maakt een constitutie op met regels & afspraken (er is altijd een group leader & secretaris);
Dan kan elke groep een of 2 'Quick Win' projecten kiezen: meeste keuzes vielen op maize, cassava, aardnoten, groententeelt, treenurseries en fishponds, kippen, geiten en varkens.
Vervolgens betaalt het project voor beginnende inputs..

Een paar fotootjes van Quick Win Projecten op http://leen.ncq.be om jullie een idee te geven.

Nu was DE grote vraag, hoe benader je zoiets..
Opnieuw, dit project werkt met bestaande structuren, dus het geld van BTC wordt op de rekening van de districten gestort maar wordt wel financieel en technisch opgevolgd door ons team.

Om die 'inputs' bij de boerengroepen te brengen, ging elk district op een andere manier tewerk:
-Sommige gaven de boerengroepen gewoon de inputs (de kippen, het verbeterd maiszaad etc);
-Andere vroegen eerst een bijdrage van de boeren (bvb. bouw eerst je kippenkot, dan krijg je kippen);
-Sommige werkten eerst met een subgroep van de boerengroep, zodat achteraf de andere leden wel degelijk geloofden in de bijdrage van het project en ook aan de slag gingen;
-Andere vroegen de boerengroepen om een bankrekening te openen op eigen kosten om dan geld te krijgen, dat dan ge-co-managed werd (district & boerengroep);
-De districten die via bankrekening van boerengroepen werkten, werkten allen op een andere manier (sommige kregen het volle bedrag, andere gedeeltelijk, andere werkten via cheques, weer andere met cash/open cheques, andere betaalden inputs met het geld van de boeren etc.).

Het was enorm boeiend om de pro's & con's van elke approach te leren kennen. Alles komt zowat neer op 'hoe sterk vertrouwt de boer de districtofficials dat ze wel effectief iets gaan krijgen -met/zonder eerst hun eigen geldelijke/labour contributie' en 'hoe sterk vertrouwen de districtofficials de boeren dat ze wel degelijk dat gaan aankopen wat gepland is'.

Nu na m'n de lange missie hebben we alle projectcoordinatoren uitgenodigd voor een meeting in Bukoba en hen de observaties van de missie voorgelegd. Ook -en dat wordt hier helaas heel weinig gedaan- hebben we andere NGOs uitgenodigd die in soortgelijke projecten werken, om ervaringen te delen. Het werd een zeer boeiende 2-daagse meeting, met concrete acties gepland! Super!

Onder, een fotootje van de meeting.

Concreet hebben we de 'approaches' vergeleken en uiteindelijk geharmoniseerd:
-Elke boerengroep moet een bank account openen;
-Daar dit veel geld kost (50euro) stond mijn baas erop dat het project het openen van het rekening moet betalen (dit was een heftig discussiepunt);
-Geen geldelijke bijdrage mag van de groepen gevraagd worden;
(we werken echt met kwetsbare groepen, boeren die inderdaad zelf geen 1,5 euro/maand kunnen sparen)
-Zij die bvb. mais of zo oogsten zullen in het tweede jaar niet opnieuw mais krijgen, investeren en herplanten is de boodschap;
-De boerengroep moet zelf een planning opmaken + inputs die ze nodig hebben, en dan hun budget opstellen en voorleggen aan de district officials. Als dat ok is, dan kopen de boeren alles zelf met het geld dat op hun rekening werd gestort. De district official volgt dan technisch & financieel op op het veld.

t'Is allemaal nogal complex.. maar de bezoeken aan de boeren tonen dat dit kan werken! Ja!

*****

Na een dikke 2 weken eindelijk terug in mijn eigen bedje kunnen slapen. Geen lawaai, geen vieze geuren, geen schrik voor beestjes in het bed, eigen ontbijtje klaarmaken, zeker zijn van de electriciteit.. oohh dat deed deugd!

In het weekend, opnieuw afspraak op restaurant met muzungu, opnieuw gaan birdwatchen..

Naar een groot moeras deze keer,

Wederom allerlei nieuwe vogels ontdekt, voor de kenners:
Fish Eagle, Goliath Heron, Long-tailed Cormorant, Spur-winged Lapwing rond het moeras, maar ook de Hooded vultures, Cuckoos, Pied Kingfishers, Grey-headed Kingfishers, pipits, Greenbuls, Splendid Starling, Pin-tailed Wydah, Red-collared Widowbird, en nog vele andere die ik nu niet in mijn boek terugvind.

En, naar het schijnt zouden vele 'vogelaars' hiervoor veel geld neertellen, the shoebill (schoenbekooievaar), een toch wel zeer speciale vogel!

Voor de kenners die me niet geloven.. een slechte zoom-in!

Dit is een paradijs voor vogels..

Backstopping uit België

2011-01-15T00:24:00.000-08:00

Oudejaar op het gemak in Hollands gezelschap gevierd: oliebollen gebakken! (is blijkbaar een Hollandse traditie op kerstavond, wist ik niet); daarna nog een dikke week in Dar 'blijven plakken' en mijn GIS training 'verder' uitgewerkt op BTC Headquarters.
Ik kon opnieuw op Toms' appartement blijven mét antenne waarmee je zelfs 'de Slimste Mens' kon volgen in België, live Studio Brussel kan beluisteren etc! Ongelooflijk eigenlijk. Etentjes, zwempjes, avondjes uit, shoppen,.. :-).

Een van de redenen om langer in Dar te blijven: Professor Swennen van de KULeuven komt op backstopping mission voor het bananenproject en komt naar Mwanza waar we met de projectauto vertrekken (Mwanza is een stuk dichter dan Bukoba dus ik moet die lange busrit niet terug).

***

Prof. Swennen (waarvan ik x aantal jaar terug nog les van gehad heb) is gespecialiseerd in tropische landbouw, in de bananenteelt (meer specifiek: onderzoek naar nieuwe bananevarieteiten & best practices). Bedoeling is de projectlocaties te bezoeken en technische ondersteuning te krijgen van de Prof, die elk jaar op monitoringbezoek komt in het kader van het project.

Een week door de Kagera getrokken met 2 (toch wel gekende) banane-experten Prof. Swennen en Dr. Mgenzi, was heel interessant, jawel!

Een van de technieken die bvb. wordt toegepast in de vermenigvuldiging van de geintroduceerde banane-varieteiten is de 'false decapitation' techniek (foto onder).

Heel kort & gesimplifieerd:
Een bananeplant krijgt normaal 1 bananebunch per jaar en wordt na oogst, in klassieke productie, dan omgehakt en dan laat men 1 à 2 scheuten die uit de moedercormus onder de grond verder groeien tot een nieuwe moederplant om het volgende jaar opnieuw een bunch te krijgen etc. Nu, in plaats van die moederplant een bunch te laten krijgen en om te hakken, dood men het 'moedermeristeem' ('groeikern' van de moederplant).
De moeder gaat dus afsterven (zonder bunch te krijgen) MAAR, en dit is het punt, door de energie die de moeder nog heeft, de blaren die nog fotosynthetiseren zelfs na het doden van het moedermeristeem, gaan veel meer jonge scheuten uit de moedercormus groeien. Scheuten die dan worden versneden en verplant. En de bedoeling van het project is net om de nieuwe varieteiten zoveel mogelijk te vermenigvuldigen (dus die kleine scheuten worden op andere velden verplant.

(Ter info: in grote mutlinationals zoals Dole/Chiquita in Latijns Amerika, waar onze bananen uit de Delhaize van komen, wordt gewerkt met in vitro techniek voor vermenigvuldiging - is echter geen optie voor de gewoene boer hier.)

De vele scheuten die tevoorschijn komen uit de moedercormus,

De techniek van 'false decaptiation' is nog niet gekend/toegepast in de Kagera en is eigenlijk geintroduceerd door de Professor (et al.) zoveel jaar terug. In dit project is o.a. uitvoerig training gegeven in deze techniek.

Er kan er ook vanalles misgaan: Te grote insnijdingen waardoor moederplant omvalt (& extra benefit van 'false decapitation' wegvalt),

Het doden van het moedermeristeem als de plant nog te klein is (moeder nog te klein om veel reserves naar dochters te 'sturen'),

enzoverder enzovoort.

Dus het was inspecteren, ondervragen, problemen oplossen,.. ongelooflijk wat er eigenlijk over bananen allemaal vertelt kan worden.

En de reden om dit project hier uit te voeren wordt me ook alsmaar duidelijker:
Een heel groot percentage van de banenebomen die groeien in de Kagera geven geen, of geen optimale, bananebunch door de aanwezigheid van nematoden, kevers, schimmels, virussen, door tekort aan mineralen, door verkeerd management. De ernst hangt af van regio tot regio maar is veel groter dan je op het eerste zicht zou denken! (soms zijn volledige velden eraan)

De varieteiten die door het project worden vermenigvuldigd & verdeeld zijn in zekere mate resistent tegen droogte en ziektes, nematoden & kevers.
Target van het project: 2,7 millioen bananescheuten van 4 verbeterde varieteiten verdelen (op dit ogenblik hebben we zo'n 105 multiplicatievelden in de districten, nog uit te breiden).
Bedoeling is zeker niet om nu opeens de bestaande varieteiten te gaan 'vervangen' op de lange termijn, maar wel om een bepaalde hoeveelheid te introduceren die op korte termijn exponentieel in aantal kunnen toenemen en zo een bepaalde buffer kunnen geven voor boeren. Van deze varieteiten is de boer quasi zeker dat hij ze gaat kunnen oogsten (dus minder arbeidsintensief, land wordt beter gebruikt).

Enkele voorbeelden van zieke planten:

Panama disease (schimmelziekte),

Tekort aan mineralen (Mg in dit geval),

Black Sigatoka (andere schimmelziekte),

Hieronder botsten we op een nog te onderzoeken ziekte.. ja, zélfs de experten zijn niet alleswetende ;-)

Hieronder een fotootje van een welgroeiende plant: de moeder groeit zo hard dat haar oudste blaren omvallen terwijl ze nog groen zijn (goed teken dus),

Onder een foto van een plant die onder droogtestress zijn komen te staan: rozetvorming: bladeren staan dicht opeen (de ouderdom van de plant kan je trouwens aflezen van het aantal bladeren -formule specifiek aan regio),

Enkele fotootjes van de missie,

Eén van de multiplicatievelden wordt door een gevangenis gemanaged (zie foto onder).
Op mijn eerste bezoek hier ben ik de gevangenis zelf binnengegaan om de visitorsboek te tekenen. Toch even schrikken, de mannelijke gevangenen waren zich juist op de binnenkoer aan het wassen, en een blanke die passeert valt natuurlijk wel op.

t'Is niet allemaal positief natuurlijk. Veel hangt ook af van de organisatie van de districten, van de opvolging van de districtcoordinatoren,

Soms heeft men bvb. de 'false decapitation' techniek achterwege gelaten en de moederplant gewoon omgehakt, complete decapitation (foto onder). (reden zou kunnen zijn dat als je de moederplant 'vals dood', dan worden de bladeren natuurlijk geler en kunnen de buren denken dat de planten niet goed onderhouden worden.)

We hebben nog veel werk wat nutriëntenbeheer betreft.
De nieuwe varieteiten brengen grote bunches voort dus, bij vermarkting, gaan nog meer nutrienten uit het veld verloren. Ook bij de klassieke varieteiten wordt nu veel meer verhandeld waardoor opnieuw alle nutrienten uit het systeem verdwijnen zonder aanvoer. M.a.w. het systeem zoals het nu bestaat is gewoon niet houdbaar. Binnen de zoveel jaar gaat de grond gewoon te arm worden voor bananeteelt (& andere gewassen).

Een groot issue is dus: hoe dit nutrienten terug in de bodem krijgen, een duurzaam systeem creeëren?

Enkel mogelijkheden: gebruik van leguminosen als intercrop (= planten zoals bonen die stikstof kunnen fixeren in de grond en waardoor die stikstof kan worden opgenomen door de bananeplant),

Of: Planten van bomen in het veld (niet alleen goed voor ecologische principes zoals erosiebestrijding/biodiversiteit/host voor dieren etc.), maar die bomen hebben ook diepe wortels waardoor ze uitgeloogde nutrienten terug naar oppervlakkige bodemlagen kunnen brengen en zo dus ook terug beschikbaar worden voor de bananewortels,

En daarnaast is men aan het onderzoeken in hoeverre men fungi (myccorhizae) in de bodem kan inbrengen om zo opnieuw de nutrientenopname te verhogen (myccorhizae 'hangen' zich aan het wortelgestel waardoor het totale oppervlakte groter wordt, daarnaast maken ze ook fosfor beschikbaar etc.)

En dan natuurlijk de ideeën van het maken van bananepoeder (dan worden de bananen bij de boer zelf verwerkt en zo blijft tenminste de pel ter plaatse), of het gebruik van koffieresten, of het gebruik van mulch (minder uitloging), gewoon mest van dieren enz.

Nu enkel 'activiteiten' hieromtrent staan gepland!

Onder, een pintje na het werk? Ja hoor, ook hier :-)

Of een banaantje als tussendoortje,

Nog even langs bij het 'bananen-biogas' project van Duitse ingenieurs-zonder-grenzen dat nu zijn resultaten begint te boeken (nu lijkt me dit wel een gesofisticeerd systeem voor de gewone boer),

Self-made zonnepanelen: water die door buisjes uit zwarte plastiek loopt. Een klein 'industrieel' zonnepanneeltje ernaast om de pomp te laten werken,

En onder? Ook een bananenplant! (ensete varieteit, die voornamelijk in Ethiopie groeit en waarvan de wortel wordt opgegeten - in Tanzania enkel als sierplant gebruikt),

Prof. Swennen, Mr. Mgenzi, ikzelf en de bananeplanten,

Eens terug in Bukoba, bezoekt Prof. Swennen ook de 'germplasm' (verzameling van varieteiten) van ARI-Maruku. En onder wel een heel speciale: deze plant is niet omgevallen of zo, ze groeit altijd zo scheeft,

Ook nog even bezoek bij een 'innovatieve' boer in Bukoba. Een boer die prof. al lang kent en heel wat varieteiten in zijn tuin heeft staan, hij werkt al jaren in mee in verschillende projecten. (petjes = CCM politieke partij)

En dan afsluiten met een lekkere vis aan het meer met een glaasje wijn..

Mafia Island

2010-12-28T05:12:00.001-08:00

De kerstperiode naderd maar al m'n verlof is opgebruikt. Aan de andere kant, de district-officials met wie we samenwerken in het project zijn allemaal op verlof, en daarnaast zijn er geen speciale festiviteiten gepland in Bukoba voor de eindejaarsperiode.

Ik zag het echt niet goed zitten om in Bukoba te blijven koekeloeren met de feesten, zeker nu niet.

Plan: (goedgekeurd door gelukkig heel pragmatische bazen)
Afzakken naar Dar es Salaam om kerst en nieuw te vieren. Tussenin een weekje naar Mafia Island om te duiken en ondertussen mijn GIS training voorbereiden.

***

Me toch opnieuw in de bus naar Dar es Salaam (18u) geriskeerd (vliegen in Africa is echt wel duur) en op 1 dag in het bedje op Toms' appartement geraakt in Dar! Waw!

De meeste muzungu zijn terug naar Europa nu, maar Jeroen en Gauthier van de BTC niet. Kerstavond wordt in gemengd Europees-Tanzaniaans gezelschap gevierd huize Jeroen.
Op het menu: Kreeft en visragou met brood, salades, pastas etc. Een exotisch kerstmenu dit keer! Met een verjaardagstaart als dessert,

Op kerstdag neem ik dan de vlieger naar Mafia Island, met een plaatsje naast de piloot :-).

***

Mafia? Wel, tijdens het duiken in Zanzibar had ik gehoord dat Mafia Island, een eiland dat er net onder ligt, een paradijs was om te duiken, was voldoende om die vlieger te nemen!

Nood aan een serieuze afleiding nu..
En duiken, it is..

Een klein weekje gedoken, niet speciale 'grote vissen' of zo gezien, (alhoewel, een stingray lag aan de uitgang van de grot waar we door doken, op 30cm afstand!) maar het geheel was echt een weelde aan alle mogelijke vormen, kleuren, grootten van vissen. Je weet gewoon niet waar eerst kijken!

Het gezelschap varieerde: voornamelijk Italianen, maar ook Duitsers & Fransen en een Tanzaniaanse crew ofcourse. De hoofdinstructor, een wat norse Italiaan, runt hier al 9 jaar (!) zijn klein duikcentrum. En nors, ja, maar hij weet perfect waar wanneer te duiken. Soms moesten we zelf om 5.30u opstaan om bij het eerste zonlicht te gaan duiken omdat anders de stroming te sterk zou worden.

Hijzelf heeft hier trouwens ook enkele duikplekken 'gevonden'. En je zou denken dat die per GPS worden gelocaliseerd. Nee, hij meet de afstand tussen andere eilandjes om te weten waar hij juist is op een bepaald moment (varierende getijden mee ingerekend).

Stopover op 'Mange Reef', een zandbank in the middle of nowhere, dichtbij één van de duikplekken, met lekkere lunch in de blakende zon!

Rara, wie zijn hier de Italianen ;-),

Ik heb zelf geen onderwatercamera, helaas, maar wel mijn companen die in mij opeens een grote vis zagen ;-),

Ik moet het stellen met een foto van de vissen op de muur (die we allen gezien hebben op de blueray & schildpad na),

Maar er was meer dan enkel die prachtige duiken..

Mafia betekent letterlijk 'nothing there' in het Arabisch. Toen de Arabische scheepvaarders er op botsten, vonden ze er niets, geen specerijen bijvoorbeeld zoals op Zanzibar, en niemand leefde op het eiland. Het wordt nu bewoond door afstammelingen van de slaven die tijdens de kolonisaties van het vasteland naar Mafia werden vervoerd (om te werken op cocos- en cashewplantages).

Maar ik vind het 'nothing there' eiland een klein paradijs op aarde.

Nu nog steeds is cocos-, cashew en visvangst de grootste (quasi enigste) bron van inkomsten voor de eilandbewoners. Veel meer is er niet te vinden, dat heeft een motorbikerit doorheen het eiland wel duidelijk gemaakt.

Daar waar je in Zanzibar de ene lodge naast de andere vind, vind je op Mafia slechts 4 exclusieve lodges (150-500 USD range), 1 guesthouse in het marienpark, en dan een paar lokale lodges.
Die guesthouse middenin het dorp, op 5 minuutjes van de lodges, was mijn thuis voor een kleine week. Ben er zeer warm ontvangen, de mensen hier zijn zo vriendelijk (!!)

Gaan 'shoppen' om kitenge te kopen (doeken waarvan kleren gemaakt worden) bij de moeder van één van de guesthouse staff; midden in de nacht, onder een hallucinante sterrenhemel, achterop op de motorbike in het donker naar life 'taraab' music gaan luisteren; de lighthouse van de Duitsers gaan verkennen; het eilandje 'Chole' gaan bezoeken waar zo'n 800 mensen leven maar waar geen zoet water te vinden is, Arabische ruines, grote varanen, vleermuizen.. dit is allesbehalve 'nothing there'!

Aja, de trip naar de walvishaaien nog vergeten! Voor sommige mensen de enige reden om naar dit eiland te komen.
Samen met een Duitse, een Keniaan en Spaanse backpackers de walvishaaien gaan zoeken, temidden een storm. 'Now, Jump' wordt er geroepen wanneer je onder water, naast de boot, een enorme (5-6m) schaduw ziet van de walvishaaien!
Mmm.. toch wel wat beangstigend zo'n beest, maar ok, we springen het water in. 'Only watch the big tail, it can hit you under water..'

Op de foto hieronder zijn we aan het snorkelen op 30 cm van de walvishaai! Impressionant? It is.

Een kleine photogallerie van Mafia op http://leen.ncq.be

Rubondo Island

2010-12-24T06:53:00.000-08:00

Jeroen, (ex-klasgenoot van het boerekot - nu BTC junior in Dar op een waterproject, small world indeed) komt terug van een reisje Burundi en plande me te komen bezoeken in Bukoba.
Maar eigenlijk wou ik al lang eens naar Rubondo Island, een nationaal park op het Victoriameer, dichtbij Bukoba en ook Jeroen was er warm voor. Dus het bezoekje Bukoba wordt uitgesteld en we spreken af aan het dorpje waar je de boot kan nemen richting Rubondo Island.

Op 3 uurtjes van Bukoba ligt het dorpje 'Muganza', aan de rand van het Victoriameer. Ik zeer vroeg uit de veren en met kleine oogjes aangekomen in Muganza. Nu is Jeroens' bus meer dan 5 uur te laat.
Frusterend? Nee, echt niet, niet deze keer. Het dorpje op zich was al de bustrip al meer dan waard. Een klein dorpje, maar wat een activiteit!

Er wordt vis gedroogd en verpakt,

(t'is altijd opletten met de camera, sommige Tanzanianen willen echt niet gefotografeerd worden, anderen vragen er net om!)

Voor zover ik het verstaan heb gaat deze vrachtwagen richting Rwanda met gedroogde visjes,

En in het hele dorp vind je cassava-verwerkers!

Hieronder een van de huisjes waar cassave gedroogd wordt en verwerkt tot cassavepoeder (cassava = juca, = maniok, een soort knol die hier overal geplant wordt). Buiten ligt de gedroogde cassava,

En binnen dan de machine die er poeder van maakt. Kan echt niet gezond zijn om hier lang te werken (rechtsboven op de foto: tank met benzine, dan de generator en linksonder de man aan het werk met de crusher)

Output = cassavepoeder, verhandeld om er dan cassave-ugali van te maken (een koolhydraatrijke pap van cassave en water)

Ik kom helemaal witgepoederd uit het werkplaatsje ;-).

Jeroens' bus blijft maar op zich wachten dus ik installeer me bij het water met het idee een boekje te lezen. No way, al vlug in gesprek met iedereen, tja, als muzungu kom je niet ongemerkt voorbij hier.. -spijtige is wel dat het bijna altijd mannen zijn die een praatje komen slaan, een meisje of vrouw, daar moet je bijna zelf naar toe stappen-

Rubondo Island is één van de Nationale parken van Tanzania, volgens de boekjes 'one of the most underrated and least visited of all Tanzanian National Parks' -en dat op 3 uurtjes van mijn huis in Bukoba! Het is bekend om zijn ongerept bos, vogels, orchideen en groter wild. Ooit wilde men hier een soort 'Arc van Noah' creeren en vele grote dieren uit de wildparken brengen om ze te beschermen, het plan is echter nooit uitgevoerd op een paar geintroduceerde chimpansees, olifanten, giraffen en antilopen na.

Na wat organisatie krijgen we dan eindelijk de boot van het nationale park te pakken die ons komt ophalen aan het dorpje, voor 100USD jawel, daar zijn die onontkoombare parkregels opnieuw.

Het eiland voelt 'off-the-world' aan. Buiten enkele rangerposten en een handvol bungalows is er niets anders dan puur natuur op dit eiland. Men had ons zelf gevraagd ons eigen voedsel voor het weekend mee te brengen omdat er gewoon niets is. Maar de accomodatie was piccobello in orde, met zelf een grote keuken en kampplaats bij het water!

Een paar heel mooie wandelingen gemaakt met verschillende gidsen, waaronder 1 die echt heel wat wist te vertellen over het gebruik van bvb. sap van bomen om op speren te smeren, over krokodillen, hippos etc. -hippos die we trouwens s'avonds op 50m van onze banda zagen & snachts hoorden, eigenlijk een heel rustgevend geluid dat die hippos maken-

Enkele fotos staan op de foto-gallerie: http://leen.ncq.be, maar hier kom ik zeker nog eens terug voor een langere trek!

Birdwatching Minziro & up to Dar

2010-12-24T06:45:00.000-08:00

Terug weekend en met muzungus uit Bukoba op stap deze keer: Jenny & Steve uit Australie en Terry uit de States. Jenny is lerares voor VSO Volunteers, Steve is researcher en heeft een jaar 'off' genomen om artikels te scrhijven en Terry werkt voor organisatie die microkredieten aan vrouwen geeft. Echt heel lieve mensen.

Bestemming: Minziro forest.

Dit bos (25.000ha) , gelegen aan de Ugandese grens op een 1,5h rijden van Bukoba, is een forest reserve bekend om zijn vogels en vlinders (geen nationaal park helaas).
Zo zijn er volgens de boekjes zo'n 600 species van vlinders in het bos, "making it the richest forest anywhere in Africa for butterflies"!

En paden of zo zijn er niet, enkel die voor de houtkappers en dan nog. We reden ernaartoe met de jeep van Steven en dan gewoon ergens van de weg gegaan en een o-zo-dens bos ingetreden. Verder dan 50 m konden we meestal niet, je verliest je weg snel in zo'n dicht bos.

Steve is een birdwatcher in hart en nieren. En dat werkt enorm aanstekelijk! Hij heeft zelfs een ipod mee met de vogelgeluiden, en af en toe, als hij denkt dat een bepaalde soort ergens voorkomt, probeert hij ze te roepen met de ipod. Heel veel geduld nodig, jawel. Een 'vogelwereld' gaat voor me open.

Voor de kenners, enkele soorten die we gezien hebben -op slechts 5u tijd-: Great Blue Turaco, Blue-breasted Kingfisher, Blue-breasted Bee-eater, Western Nicator, Plain Greenbul, Whinchat, Moustached Grass Warbler, Black-throated Apalis, Isabelline Shrike and Western Oriole

Vogels, vlinders, fungi, bloemen, libellen, spinnen, torenhoge bomen, moerrassige stukjes, een bos dat boeit! Zie fotootjes op de fotogallery (http://leen.ncq.be)

******

De volgende dag dan op naar Dar. Bedoeling: Ministeries and Instituten bezoeken om aan GIS data te komen om dan GIS training te kunnen geven.
Ik mocht eigenlijk kiezen, de vlieger of de bus. Maar indien ik de bus koos, laat me dat meer budget voor andere missies. Maar amai, die keuze ga ik niet snel vergeten.

Een busrit die normaal 18h duurt, heeft er maar liefst 2 dagen over gedaan! De "U-bolt" (cruciaal stuk voor vering van de bus) was kapot. En ze zijn maar blijven aandraven met vervangstukken, telkens de verkeerde!!! JEEZES,!

Na 7h (!) van hoop en ontgoocheling, wachtend aan de kant van de weg zonder eten/drinken, krijgen we het nieuws dat we in het volgende dorpje in de bus gaan overnachten.
Ondertussen had het al wat binnengeregend in de bus, had het kindje achter mij er nog een fanta over laten vallen, was de man naast mij echt nors aan het worden tegen het buspersoneel.. nee, nooit meer!

Hieronder (foto) hebben we 7uurtjes in the middle of nowhere gewacht op het goeie vervangstuk, zonder succes. En zelfs al had ik veel geld bij me: hier rijden geen taxis, en die paar bussen die passeren zitten bomvol. Nee, zelf met centjes ook je hier niet uit.

Een slapeloze nacht. De volgende morgen nog een paar uur mogen wachten tot dan eindelijk het goeie vervangstuk was gevonden. En nu blijven rijden héééé!! (onder, verkopers aan het busstation)

In Dar gedaan met bussen, enkel nog bajajis nu! En die springen ingenieus om met benzine in hun voertuigje te gieten,

Uiteindelijk heb ik mijn verblijf in Dar wat verlengd want zag het echt niet zitten om meteen weer die lange busrit terug te doen;

En lekkere etentjes inclusief natuurlijk. Ook 2 jarigen op BTC: Gauthier, net 30 geworden en Robert, net 50! Dat vraagt om een feestje!

In Dar aan de info geraakt die ik moest hebben: basic GIS layers van de Kagera. Nee, niet op de ministeries, dan wel op het IITA (International Institute for Tropical Agriculture) en het Technology Institute van Dar. Gecentraliseerde info is hier naar t'schijnt gewoon niet te vinden, alles gaat via via.

En dan na een dikke week, de terugweg: Opnieuw onderweg moeten overnachten, niet omwille van een panne, maar omdat de bussen uit veiligheid (tegen overvallen) s'nachts niet door het bos willen rijden. Dan maar slapen in een guesthouse, samen enkele mede-passagiers.

Een hostel van 2euro, en dat heb ik geweten! Het zou zowiezo een korte nacht worden (11h-5h vertrek bus) maar de kakkerlakken hebben die nog wat ingekort. In het midden van de nacht een beest over mijn been. BRRRRRRRRRRRRRRRRRRR..
Ik heb nog nooit -niet op mijn hele reis in Azie- in zoiets vies geslapen. Maar feit was dat we om 11h s'avonds toekwamen in een donker stadje, ik een nacht op de bus echt niet meer zag zitten, mijn medepassagiers dit hostel kozen en me zouden wakkermaken om de bus niet te missen, en, dat er geen licht was toen ik de kamer binnenstapte dus misschien nooit gezien hoe vuil het was.

In elk geval, dit nooit meer! Was er echt over.

Het laatste uurtje dan gewoon aan de bus in de nacht gewacht,

Onder, mijn kameraad naast me op de bus, die zich wat over me ontfermde. En die wou zo graag op de foto op het einde, zodat ik hem niet vergeet zeker :-).

Back to work, on monitoring mission

2010-12-24T06:27:00.000-08:00

De reis afgerond met een lange busrit, van Arusha (TA) over Nairobi (Kenya) naar Kampala (Uganda), waar Bert de vlieger terugnam. Wat een busrit!

Na nog een klein weekendje in Kampala, waar ik opnieuw bij Ineke (BTC junior) kon verblijven en wat kaas/chocolade kon opslaan, terug naar Bukoba. Met een heel klein hart..

...

Na een paar dagen meteen terug op missie door de Kagera voor een week. Deze keer enkel de driver, Kichemu, en ik. Opnieuw alle projectcoordinatoren bezocht in de districten en de activiteiten gaan opvolgen op het veld.

En t'was echt wel interessant:
-Eerst en vooral, het voedselzekerheid project staat nog in zijn startschoenen en er waren duidelijke afspraken gemaakt op de laatste en daarbij rezen veel vragen bij projectcoordinatoren, dus mijn bezoek kwam op een goed moment;
-Feit dat ik alleen was, zonder mijn baas, maakte dat ik deze keer zelf 'het heft in handen kon nemen' en dus alle mogelijk vragen/issues/challenges kon meten met de projectcoordinatoren (heb het gevoel dat ze met een 'grote baas' minder 'direct' kunnen zijn);
Zelf kan ik geen eindbeslissingen nemen maar wel de info diplomatisch doorgeven en hun tips geven hoe ze bepaalde zaken zouden kunnen tackelen; 'de manier waarop je iets zegt' is hier minstens even belangrijk als 'wat je zegt';
-Daarnaast ook enkel met de driver op pad, dus een hele week Swahili gesproken (geprobeerd toch);

Ik ga jullie niet ambeteren met alle details, enkel wat impressies.

De bananen-cormussen die klaar zijn om verdeeld te worden aan de 'vulnerable' farmers;

Onder één van de weinige districten waar al iets op het terrein te zien is van het voedselzekerheid project: de boerengroep hier koos voor een cassave-quick-win project en zal daarbij een cassavechopper aankopen om de cassave te kunnen bewaren als 'chips'.

En vragen, en discussies, met projectcoordinatoren uit districten, lokale 'extension officers' die boeren bijstaan, en de boeren zelf. Planning is hier toch niet hun sterkste kant, zo ook niet rapportering (!)

De boerin hierboven kwam ons fier haar foto's tonen van toen de bananebomen werden geplant, in bloemetjesstijl ;-),

De leader van de boerengroep is altijd een man (toch al diegene die ik heb ontmoet). Maar t'zijn wel vooral de vrouwen die het werk op het veld doen! (man/vrouw taken zijn hier duidelijk te onderscheiden)

Hieronder, de enige vrouwelijke projectcoordinatrice (op de 14). Gender.. t'staat zo mooi in de projectformulatie als een belangrijk issue om mee rekening te houden, de realiteit is dan toch anders.

En we komen soms op de meest onbereikbare plaatsen met de jeep. Deze boer onder was super fier op zijn dikke kippen, zelf de extension officers moesten kijken hoe hij ze 'managede'.

En dan net daarnaast, het geitenhok (al iets rijkere boer dus),

En de bloemen! Soms is de 'estethiek' ver te zoeken in 'heel wat' (hum), maar bijna bij elk huis, aan elke kleine hut vind je wel bloemen die je verwelkomen.

Een lange reis, puur ontspanning deze keer!

2010-12-10T09:32:00.001-08:00

Bert komt me voor een kleine drie weekjes bezoeken, dus de Lonely Planet & Bradt guide worden bovengehaald en hop vertrokken voor een lange busreis naar Dar (16u!) om Bert op te halen aan de luchthaven.

Op onze planning: een paar duiken op zanzibar, een vulkaan beklimming en een bezoek aan de wildparken.

En deze keer heb ik wél m'n goeie camera mee. Een selectie maken was gewoon te moelijk, het volgende stukje zul je moeten lezen met

Fotogallery http://leen.ncq.be

Zanzibar

De ferry op naar Zanzibar: Lekker dineren, white sand beaches en vooral DUIKEN! Die onderwaterwereld blijft zo fascinerend! 'Had je tien miljoen, wat zou jij dan doen..' (ok, ook wel dat feestje) ;-)

Eens terug van Zanzibar zijn we klaar voor de lange -8u durende- busreis naar Arusha. We zien prachtige landschappen vanuit het busraam,

En aan de andere kan van dat raam, een jongen (& meisje) die niet graag de korstjes opeet,

Laat aangekomen in Arusha worden we opgehaald door Jan en Mimi (voor de boerekotters: Jan van Kokokaffee in de Papegaaistraat die hier nu al een 5tal jaar woont). We mogen Jans' huis gebruiken als uitvalsbasis voor de trips. En Jan, die kent natuurlijk de beste en lekkerste plekjes van Arusha!

Mount Meru

Na een dagje op het gemak in Arusha zijn we helemaal klaar voor de beklimming van de Mount Meru. Nee, niet de Kilimanjaro, wel zijn kleiner (4566 m) broertje ernaast, gelegen in het Arusha National Park (start beklimming op 1500m).

De 3-daagse tocht was zwaar, maar FA-BU-LEUS!

We waren met een 12 tal toeristen die op hetzelfde moment de beklimiming begonnen, elk met hun eigen gids, porters, ranger en kok. Wat een organisatie! (ok, het mag wel voor het prijskaartje). Elk gaat wel op zijn eigen tempo naar boven, en dat van de porters lag duidelijk het hoogst van ons allen.

Onderweg passeren we een sprookjes vegetatie, ik laat de foto's spreken (zie gallery)!

De laatste etappe begonnen we om 23h om de top te bereiken net met zonsopgang (6u), perfecte timing van onze gids John.
Extase op de top: de zon die opkomt boven de wolken, zicht op de Kilimanjaro in de verte en de krater onder je, om nooit te vergeten!

De wildparken

Bert is de safari-operators in Arusha afgegaan, op zoek naar de juiste car-guide-programme deal.
Arusha is immers DE uitvalsbasis voor alle safaritours, dus arrangements ten over.

We gaan voor een 5-daagse: 2 dagen Tarangire National Park, 2 dagen Serengeti en 1 dag de Ngorongoro krater in. Het is het einde van het droge seizoen en dan zijn de dieren gemakkelijk terug te vinden rond de rivieren die niet droog zijn komen te staan.
We hebben het echt allemaal gezien: de Rhinos, de cheetas, leeuwen, een luipaard maar ook roofvogels, kraanvogels, mini-vogeltjes van alle kleuren, termietenheuvels, krokodillen,.. We hadden een 'very lucky safari' volgens onze gids. En dan die wijdse landschappen!

Opnieuw, ik laat de foto's op de gallery spreken en jullie warm maken voor een trip naar Tanzania!

De parken, wel, zo'n 17 jaar geleden ben ik hier ook geweest: in de jeep van de oudjes, op het dak zitten zoeken naar de beesten, bukken voor de acacias, niet te dicht bij de dieren komen, wildkamperen..
Nu de safaricar in, een gids achter het stuur met de radio-ontvanger bij de hand om verwittigd te worden waar de dieren zitten, kampeersites waar je ten strengste niet van het terrein mag, de dieren die zelf niet meer omkijken naar een jeepcar, de masai die geld komen vragen als je een foto van hen wil trekken..

De magie van de safari is niet meer.. 'the world became a village' I guess..
Maar de landschappen zijn er wel nog én de dieren, nog steeds in het wild.

En de parkregels? Maar goed dat die er zijn! Nu alleen hopen dat die Serengeti-highway wordt tegengehouden (zie link onder)
(http://www.savetheserengeti.org/issues/stop-the-serengeti-highway/#axzz17kL394Bn)

Muzungus in Bukoba

2010-10-29T03:07:00.000-07:00

Naast Tanzanianen, Indiërs, een paar kenianen en ougandezen, leven er ook muzungus in en nabij Bukoba town. En net zoals de Indiërs elkaar rap vinden, is dat ook zo met de blanken..

Op Indisch buffet bij Roy natuurlijk :-)

Tafelen met 'eigen' volk (zei het Australiërs, Amerikanen en Britten) in het licht van de volle maan over Lake Victoria.

De muzungus zijn dus rap te tellen. 3 Amerikaanse pas afgestudeerde jongeren die lesgeven op scholen via de Lutheran Church organisatie, en daarnaast nog een 10 tal VSO (Voluntary Service Overseas) vrijwilligers, voornamelijk lesgevers en verplegers.
Nogal een 'eenzijdige' groep dus.. mmm.. we zien wel..

Met de verschillende missies/lange-weekends-weg ben ik eigenlijk nog niet veel in Bukoba geweest, en straks volgt een lange reis. Dus meer muzungu etentjes zal voor binnen een tijdje zijn.

Een religieus weekend

2010-10-29T03:02:00.000-07:00

Een weekend, 2 religieuze feesten!

Indisch tempelfeest

Vrijdagavond wordt ik door mijn Indische kameraden uitgenodigd voor een tempelfeest in hartje Bukoba. Het is volle maan en 1 van hun vele goden wordt vandaag ge-eerd.
De ceremonie gaat door in een grote turnzaal waar middenin een tempeltje staat (tijdelijk). Overal rondom Indiers (de hele Indisch community van Bukoba is hier zowat aanwezig): Vrouwen en dochters in mooie saris, mannen en jongens ook in deftige hemden.

Eerst krijgen we lekker Indisch eten. Mmm.. weet niet wat ik allemaal gegeten heb. Smaken die ik moeilijk kan thuisbrengen.

En daarna wordt gedanst, de traditionele dans! Mannen, vrouwen en kinderen dansen in een cirkel rond het tempeltje. Ze kennen duidelijk allemaal heel goed de pasjes. En wat later wordt er dan met stokken gedanst.. ik voel me even helemaal in een andere wereld.

Ik was de enige 'niet Hindu' in de tempel, dus viel nogal op (vooral dan ook met mijn broek en t-sjirt tov van de vrouwen in hun mooie saris). Maar ze waren heel hartelijk, ik voelde me een welgekomen gast. Echt vriendelijke mensen..

-Het paste precies niet om hier foto's van te maken, ik voelde me een gast, geen persoon die naar 'iets ging kijken'-

Katholieke pilgrimstocht

Zondag ga ik mee met mijn nieuwe buren (huisbazen) op pilgrimstocht. Geen idee wat te verwachten maar naar t'schijnt komen mensen van heeeel ver ernaartoe (van Dar, van Uganda, van Rwanda etc).

En onderweg naar dat dorpje, een enorme file van autos, bussen vol mensen. Bukoba moet gewoon leeglopen vandaag! Ai ai ai, ik vrees ervoor dat dit een lange dag gaat worden..

Maar als bij wonder lost de file vlug op en komen we -in een overvolle wagen, de hele familie was mee- toe in het pilgrimsoord (nabij de Ugandese grens).

En volk! volk! volk! (100.000 man schat mijn huisbaas, ik heb geen idee hoe ik dit moet schatten)

De ceremonie (met 2 bisschoppen, een hele delegatie aan priesters en 'hulpers') gaat buiten door. Ik versta er helaas niet al te veel van..

Onder (in de tent): het koor;

Tijdens de ceremonie staan er files van mensen die met emmers heilig water komen halen aan de bron onderin. Ja, ook mijn buur gaat zijn heilig water halen.. Dit is zowat het Louvres van Oost-Afrika blijkbaar.

De ceremonie duurde de hele dag lang, jeezes! En zo ongeloooooflijk saai (ik versta er daarenboven niet veel van maar denk niet dat het daaraan gaat liggen).

De vele kapsels die je hier ziet boeien me meer. Misschien maak ik daar ooit een fotoboek van!

En paraplu's tegen de zon: Let op de opschriften: Chelsea.. Obama.. promo-materiaal vanuit het Westen.

Op een gegeven moment krijg ik er echt genoeg van en ga een stapke zetten naar het dorp zelf, waar een hele markt aan de gang is. Ik kom Dionicia (een van de kuisvrouwen van hotel Walkguard) tegen en die is blijkbaar van dit dorp afkomstig. Ze neemt me mee naar haar huis waar haar zussen en hun kinderen zijn.. opnieuw, karibu!

Foto onder (rechts): Dionicia, echt een toffe vrouw! (die hier duidelijk ook populair is)

Onderweg trakteer ik op een 'Michkaki: brochette stokjes met -in dit geval- rundsvlees. Een klassieke snack in Tanzania! En lekker!

(btw: In Tanzania vallen de meeste redenen om vegetarisch te eten weg: de kippen/runderen/geiten hebben hier WEL duidelijk een leven, en de mest van de veeteelt is broodnodig voor de gewassen.. Ik ben hier dan ook een echte vleeseetser geworden :-)

En dan de terugtocht!! Dat was een hel! Helemaal geen systeem op de parking. Het duurde maar liefst 2 uur vooraleer we uit de parking file waren!

Technical Meeting Bukoba

2010-10-29T03:01:00.000-07:00

Net terug van missie en er staat ons een driedaagse meeting-marathon in Bukoba te wachten.

Dit keer niet met de districtshoofden, dan wel met de projectcoordinatoren in alle districten en de verantwoordelijken voor de implementatie van alle landbouwactiviteiten in de districten. De program officer uit Dar is meegekomen om de meeting te leiden.

In tegenstelling tot de vorige JLPC meeting (met de big bosses), wordt hier eindelijk eens praktisch, pragmatisch gepland en activiteiten geimplementeerd. Vandaar ook 'Technical Meeting'. Geen grote opinies, geen grote discussies over welke ruwe approach te volgen, dan wel praktische implementatie.

Het bananenproject loopt goed, THE issue was deze keer het voedselzekerheid project.

*De uitvoering van de geplande quick-win projecten wordt in detail vastgelegd en kosten-baten analyses gemaakt.
Een quick-win project komt neer op het geven van inputs aan kwetsbare boerengroepen & bijhorende training (zoals geschreven, zijn nogal one-shot operaties, maar soms moet je met iets beginnen niet?-)

Mogelijke keuzes (die de boerengroepen zelf kunnen kiezen, mits advies van de district officials):
-mais;
-cassave;
-kippen;
-geiten;
-bijenteelt;
-visvijver installeren;
-bonen;
-bananen

Het idee is dat per boerengroep (die zo'n 20 tal boeren telt) een bepaalde input aan verbeterde varieteiten van bonen, mest, van kippen, van materiaal om een visvijver te maken etc. wordt gegeven door het project maar via de district instituties.
Naast het geven van inputs worden ook 'best practices' aangeleerd door district extension officers.

De boeren zullen in groep benaderd worden door de extension officers op het veld (wat training betreft en verdeling van inputs), maar elke boer zal afzonderlijk verantwoordelijk zijn voor zijn stuk. Ervaring heeft geleerd dat individuele verantwoordelijkheid veel succesvoller is dan een echte pure groepapproach waar zowel het werk/inkomsten worden gedeeld.

Een voorbeeld:
Een boerengroep kan bvb. inputs krijgen om bijen te houden. De boeren worden in groep getraind door extension officers in het veld, maar elke boer zal uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor zijn eigen korf.

De eigenlijke bedoeling hier is om de kwetsbare boeren een start te geven. Jawel, 'geven', er staat van hun kant niets tegenover. Maar ze hebben wel een verbintenis binnen de groep. Dus als ze bvb. bepaalde inputs krijgen moeten ze die ook effectief gebruiken op het veld en niet terug verkopen etc.

*Volgend issue was hoe we het luik 'micro-kredieten' best aanpakken.
In de formulering van het voedselzekerheidproject staat dat ''de micro-investeringen moeten worden ondersteund''. Daarnaast een grote som geld daarvoor. Maar hoe pak je dat aan?
Het kwam erop neer dat geen van alle district officials gelooft dat micro-kredietsystemen werken bij die kwetsbare groepen. De boeren kunnen de lening niet afbetalen en gaan dan bij een ander micro-krediet aankloppen, of ze betalen het gewoon niet terug, of de banken maken misbruik van de boeren etc. Uiteindelijk wordt er besloten om een studie uit te besteden: een externe consultant zal een analyse maken van de kredietfondsen voor boeren in de regio en zien hoe we die kunnen ondersteunen.

Mijn baas gelooft in elk geval niet in die micro-kredieten voor kwetsbare groepen..

Enkele fotos van een 'vruchtbare' meeting!

Tijdens de 'bananen-dag' geef ik dan een presentatie met filmpjes en fotos van wat we allemaal gezien en gehoord hebben op onze missies betreffende post-harvesting van bananen. Vooral dan wat betreft het maken van bananenpoeder.
En de hamvraag was: 'What about Kagera'? 'Is bananenpoeder een product dat de moeite is om te introduceren?'

Ik dacht echt dat er een reden zou zijn waarom bananenpoeder voor bananenugali te maken in de Kagera niet haalbaar is (gezien het nooit gedaan wordt).
Maar er is helemaal geen reden blijkbaar. 'They just did not get the idea'. Integendeel, iedereen was echt warm voor het idee, had ik niet verwacht!!

Mogelijk bedenkingen:
-In de Kagera was er lange tijd genoeg voedsel, meer dan genoeg bananen voor iedereen te voeden, zonder dat er nood was om er poeder van te maken om te stockeren. Maar de laatse 20 jaar is er een echte bevolkingsexplosie en is voedsel in sommige perioden wel een probleem geworden.
-Ugali (van mais gemaakt) wordt door boeren als minderwaardig gezien. In Kagera eet je bananen als je 'rijk genoeg bent'. (Zo eten sommige boeren naar het schijnt liefst binnen hun mais-ugali omdat de buren anders zouden zien dat ze niet genoeg bananen hebben om te eten). Mais-ugali is dus minderwaardig. Maar volgens de districtoficials zou pap van bananen dat niet zijn.. want het zijn bananen!

We gaan het maken van bananen-ugali van bananenpoeder dus testen en proberen promoten!! Echt super dat dit voorstel positief bevonden wordt! (want iets nieuw introduceren, vooral wat betreft voeding, is een challenge)

En dan dag 4, zondag of niet, het is de koppen bij elkaar om de meeting te concluderen (vrnl: Program Officer uit Dar, Mr. Mgenzi en ikzelf). Op restaurant aan de rand van het meer ;-)

Tussen missie door, weekendje Dar

2010-10-29T02:59:00.000-07:00

Op terugweg van Mbeya, een weekendje Dar :-) !!!

Etentjes,
stapkes in nightlife Dar,
zwempartijtjes,
dit is weer even helemaal relaxen!

Foto onder (BTC'ers Pierre-Yves en Kevin),

En Pierre-Yves' vrouw Catherine en Stijn (andere belg die hier in een transportbedrijfje werkt)

Op een avond tijd kan je zo in een totaal andere wereld belanden, ongelooflijk.. En met zo'n weekendje kan ik er weer een tijdje tegenaan in Bukoba!

Bananenpoeder gevonden!

2010-10-29T02:51:00.000-07:00

Heb echt genoten van de 2.5daagse trip naar het zuiden, met prachtige vergezichten door het jeepraam.

Maar we zijn hier om te werken, toch wel!
We vragen een researcher van het research centrum van Mbeya om ons te vergezellen op onze zoektocht. En ook de districtofficials van Tukuyu gaan mee. Bakske vol!

De eerste boeren die we bezoeken en die normaal bananenpoeder maken, zitten nu zonder. Het seizoen van bananen drogen is pas gestart en zij zijn nog niet begonnen.. (ik begon al serieus te vrezen dat we niet zouden vinden wat we zochten, en dat voor zo'n lange trip).
We ondervragen de boeren over hoe ze normaal gezien de bananen drogen en wat ze ermee doen, er is helaas niets van te zien.

Bananenwijn is er wel te zien;

En te drinken ;-)

De ondervraging gaat door en het is heel interessant allemaal, alleen dat ik het ook effectief zou willen zien!

Een volgende boer brengt de verlossing.. Dit is wat we zoeken!

De eerste boerengroep was blijkbaar de uitzondering, want alle daaropvolgende boeren waren wel effectief bananen aan het drogen!

Telkens we bij de boeren komen (met als gids de lokale extension workers), vuren we al onze vragen af (ik ben enquete-neemster van dienst, met gelukkig een aantal vertalers in gezelschap):

-welke bananesoort wordt gebruikt en waarom?
-wat wordt met de gedroogde bananen gedaan?
-het poeder, wordt dat ook verkocht? waarom wel/niet?
-hoe wordt het poeder gemaakt?
-heeft het de voorkeur boven bvb mais ugali?
-hoe lang wordt dit reeds gedaan?
-hoe lang worden de bananen bewaard/ en hoe gestockeerd?
-wat zijn mogelijke problemen/
etc etc.

En t'Is eigenlijk zo simpel! Deze man legt de bananen bvb. gewoon op zijn dak om te drogen. Hij maakt er 'bananenugali' van voor eigen consumptie (zie verder)

Onder vrouwen die zich groeperen om bananen te drogen en een klein stuk te verkopen op de lokale markt,

Onder een boerin die al sinds jaar en dag bananen droogt om er bananenpoeder van te maken voor het gezin,

En dan een boer(inn)engroep die ons het hele verhaal in geuren en kleuren (en smaken!) doet.

Te beginnen bij het pellen van (onrijpe) bananen,

Ze te drogen op een mat in de zon tot 'gedroogde bananen' (3-4 dagen drogen),

(de ondervraging gaat verder)

Het stampen van de gedroogde bananen tot poeder,

Ook ik mag eens proberen (en lachen dat ze doen ;-)!)

Het zeven van het poeder,

Dan wat water bij en even aan de kook,

Y ya! That' it! Of beter, that's all!

Dit krijgen we dus voorgeschoteld, de vrouwen bereiden ons het maal voor,

Ik voeg me bij de vrouwen,

Ondertussen bekijkt Mr. Mgenzi de filmpjes die we maakten tijdens het proces (voor presentatie doeleinden),

En hij is niet de enige die nieuwsgierig is!

En het ziet er misschien niet lekker uit, maar het is het wel! Echt wel! Zelfs ik, die niet zot ben van bananen vond het lekker. Een echte kloeke maaltijd, dat ook!

Foto onder: de boeren, de district officials, de collega van het research instituut en de bananenugali, natuurlijk.

En vooral we weer verder trekken, roepen de vrouwen me binnen in het huis. Ze tonen me hun matten, gemaakt uit bananenstengels en bij elkaar gehouden met palmdraden. Natuurlijk dat ik er eentje wil kopen! Bananenbomen, er kan zoveel mee gedaan worden!

t'Was een leuke voormiddag, en eentje die ons overtuigd heeft om dit te testen in Bukoba. Want de smaak van het eindproduct is vooral belangrijk, en iedereen was het er over eens, de bananen-ugali mag er zijn!

De bezoekjes gaan verder, we bezoeken in totaal zo'n 12 tal boeren, dubbel checken die info.

Deze vrouw crushed de Ugali bevoorbeeld in plaats van hem te stampen,

En bij deze boeren krijgen we helaas geen bananenpoeder te zien maar werden we wel warm ontvangen, met passion fruit en coca!

Het huis vind ik wel leuk.. ''And who painted it?'' .. de vrouw des huizes.. ''Ah, to impress your husband?''... en lachen..

Conclusie van onze zoektocht naar bananenpoeder:

-Bananen worden hier traditioneel gedroogd (sinds generaties);
-Ook de East African Highland Banana (die in Kagera groeit!), wordt ervoor gebruikt;
-Enkel lokaal materiaal is nodig (geen speciale solar dryers of plastieken netten of wat dan ook);
-Wordt door verschillende boeren als favoeriet boven mais-ugali gegeten;
-Is een heel simpel proces;
-De gedroogde bananen kunnen tot 2 jaar bewaard worden;
-Is voornamelijk voor huishoudelijke consumptie;
-Enige beperkende factor is het weer: het mag niet teveel regenen/te koud zijn (dat laatste is al zeker geen probleem in de Kagera)

We gaan dit process voorstellen in Bukoba.. maar de vraag die nu al de hele tijd in mijn hoofd speelt: hoe komt het dat een boer in de Kagera nooit op het idee is gekomen om eens bananen op zijn dak te leggen en ze eens te stampen????? Er moet toch een reden zijn waarom ze dit o-zo-simpele-process niet toepassen??????

To be continued!

Op zoek naar.. bananenpoeder

2010-10-29T02:43:00.000-07:00

Mbeya, de regio waar we op grote schaal boeren zouden moeten vinden die bananen drogen voor lokale consumptie. We zouden willen zien of we het idee ook kunnen lanceren in de Kagera Regio.

'Seeing is believing' is het motto van mijn baas. Dus, jawel, terug op missie! :-)

Op naar Mbeya!En Mbeya, dat is echt de andere kant van Tanzania! (zie route op
http://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&ll=-4.740675,39.418945&spn=18.532682,43.286133&z=5&msid=114188684956392396517.000493c1e4654d56db96c)

Een missie van 10 dagen heen en terug!

We vertrekken s'morgens vroeg uit Bukoba met de projectauto en een paar medereizigers.

De route brengt ons van de bananenvelden, over de rand met het Victoriameer (met opnieuw een prachtige zonsopgang), naar de mangowereld.

Mangobomen, ze zijn zo perfect, precies bijgeknipt door mensen,

Dan alsmaar richting drogere en drogere regios..

doorheen een landschap bezaaid met rotsen,

Uren en uren door droge vlaktes,

en huisjes waarvan je je vraagt hoe de mensen hier overleven..

Langsheen de mijnen, waar goud ontgonnen wordt door Aziaten (natuurlijk). Naast die mijnen ook meteen een klein vliegveld, dus big business gebruikt deze -soms echt ruwe- wegen niet.

Doorheen de baobab regio, bomen waar je kan naar blijven kijken.. 'extraterrestrial' noemt Karen Blixen ze, inderdaad..

En dan richting de bergen,

Langs 'jassaf' (?) velden (een plant die ik nooit eerder zag en waarvan blijkbaar op grote schaal draden/koorden van gemaakt worden)

Doorheen 'Mikumi National Park': met olifanten, giraffen, antilopen en zelfs buffels langs de kant van de weg!!! En dit 'tijdens de werkuren' :-)! Amai!
Onder een fotootje van de weg door het park. Onze driver reed te snel om de dieren te kunnen vastleggen.. en die dieren, dat is niets speciaal voor hen. t'Is maar wat je gewend bent zeker..

Daarna terug door baobabwereld,

over kale bergen (bomen zonder bladeren in het droge seizoen), naar Uyole: het kruispunt voor alle transport richting Malawi (rechtdoor op de foto) en Zambia (naar rechts op de foto).

Uyole is onze uitvalsbasis en meteen ook een superdruk stadje gezien de strategische ligging.
Perfect voor markt bezoekjes dus..

Ik heb het gevoel dat de mensen niet graag getrokken worden, dus hou ik het op sfeerbeelden..

Mijn toch wel zeer romantisch -hum- opgemaakt bedje in Uyole ;-)

Vanuit Uyole trekken we dus opnieuw de bananenwereld in, waarbij we passeren langs de felgroene theevelden, mooi!

Office at ARI-Maruku Research Centre

2010-10-29T02:39:00.000-07:00

In Tanzania bestaan er een 8tal grote agricultural research centra, voor de Kagera is dat ARI-Maruku,
Ook meteen de plek waar het project gebaseerd is.

Onder: de gebouwen waar we werken (hoewel ik tot hiertoe meer op missie was, in vergaderingen, op zoek naar info, etc. dan achter mijn bureau :-) :-)).

Mijn nog-in-te-richten bureau;

En onze bureaus kijken uit op het Victoriameer! (onder: zicht als je uit mijn bureau stapt)

De 'Regional Commissioner' van Kagera (zeg maar het hoofd van de hele regio) is eens op bezoek gekomen (naar jaarlijkse gewoonte - het research centrum heeft best een grote naam zo te horen).
Dankzij dat bezoekje heb ook ik een hele rondleiding gekregen in het research centrum...

Terug naar de bananenvelden natuurlijk, waar Mr. Mgenzi wederom het woord kreeg,

maar ook naar de proefvelden voor koffie, cassava, zoete aardappelen, vanillavelden etc.

Het research centrum focust blijkbaar voornamelijk op:
-Onderzoek naar nieuwe, betere varieteiten (bvb. zo hebben ze hier een kruising van cassave met wortelen (vitamine A) getest die ze nu gaan promoten etc);
-Capacity building van boeren/boerengroepen (best practices in het veld - nutrientenbeheer/watermanagement etc)
-Lesgeven: op het research centrum is een school gebaseerd voor studenten die een agrarische opleiding volgen (en die later extension workers zullen worden - die de boeren lokaal ondersteunen)

De belangrijkste gewassen zijn duidelijk bananen (lokale voeding) en koffie (cash crop).

Onder: fotootje van een machine die koffiebonen automatisch pelt om die gepelde bonen dan als plantmateriaal te gebruiken

Tijdens het bezoek waren ook de meeste researchers aanwezig. En ja, dit is niet de modale Tanzaniaan: Velen hebben zo bijvoorbeeld reeds een opleiding in het buitenland gevolgd, en de meesten kunnen ook veel beter Engels dan de gemiddelde Tanzaniaan.

'Banana Post Harvest Activities'

2010-10-29T02:30:00.003-07:00

Een van de activiteiten van het bananenproject betreft het ondersteunen en uitbouwen van 'Banana Post Harvest Activities', dus alle mogelijke processsing van bananen na oogst.

De Kagera is DE bananenregio van het land, maar het blijft enkel bij verkoop van bananen in de meeste gevallen. Zo hebben de boeren in bepaalde periode van het jaar een overvloed aan bananen en is de prijs ervan is dan zo laag dat ze ze aan de dieren geven of soms zelfs gewoon weggooien. In ander perioden (na het droge seizoen) is er dan weer een tekort aan bananen en moeten armere gezinnen overschakelen om cassave/mais-ugali.

Bedoeling is dus om te kijken wat de reeds bestaande post harvest technieken/initiatieven zijn in de regio, ze te evalueren en kijken hoe we post-harvest initiatieven kunnen ondersteunen/uitbouwen.

Dus terug op missie :-). Naar Karagwe, het 'epicentrum' van de bananen in Kagera. Philippe, een MSc. student uit Dar is overgevlogen om ons te vergezellen.

***Bananenchips***

Eerst op bezoek bij FADECCO, een lokaal bedrijfje dat een paar jaar terug bananenchips/gedroogde ananas en gedroogde tomaten exporteerde, onder andere naar Europa.
De eigenaar werkte met lokale boeren dewelke hij een 'solardryer' kocht waarin ze oa de bananen droogde. Na specifieke 'triage' verpakte hij ze dan en werden ze verkocht.

Het bedrijfje (initieel gesponsord door NGOs voor startkapitaal) is moeten stoppen met de activiteiten. Reden: een van de handelaars is in de gevangenis beland omdat de producten werden geexporteerd zonder certifiering.
Volgens de eigenaar was de aanvraag tot certifiering reeds lang ingediend bij de overheid.. na lang aandringen is kwam er geen schot in de administratieve romslomp en heeft hij de activiteiten stilgelegd. Onlangs, na 4 jaar wachten (!) heeft hij dan toch de certifiering gekregen en gaat hij proberen heropstarten met steun van NGOs..

Onder: de eigenaar met een van de overblijvende pakjes bananenchips (na een paar jaar nog steeds eetbaar, goed verpakt dus!)

***Bananenwijn***

We bezochten enkele bedrijfjes/farmer groups die bananenwijn maken. Op kleine schaal wel te verstaan. Het blijkt een heel eenvoudig process te zijn.

Vroeger waren er in deze regio veel meer boerengroepen die zich bezighielden met het maken van bananenwijn.. maar vele bestaan niet meer. Om onder andere engagemen-redenen. De grootste problemen waar de ze nu mee kampen is het vinden van glazen flessen, jawel!
(een flesje bananenwijn kost bij de boer 500 TSH, of 25 eurocent, daarvan is 4/10e de prijs van het glazen flesje). En daarnaast is de schaal ook een probleem. Echte business is het niet, eerder lokale verkoop. Maar toch, het is een extra inkomst!

Onder: een ouder vrouwtje bij haar tonnen waar de bananenwijn in gist.

En proeven mag niet mankeren natuurlijk!

Onder, boeren die het iets groter zien.. opnieuw betreft het een groepering van boeren (8-10tal mensen) die samen bananenwijn maken. Eenmaal per week komen ze bijeen en de taken worden verdeeld.
Veel is er niet nodig: bananen, suiker, emmers, gist, een zeef, glazen flesjes en iets om ze te bottelen natuurlijk. En stockage ruimte. Op dit ogenblik gebruiken ze een kamer in het huis van een van de boeren, maar ze willen een eigen stockage ruimte. Alleen, kapitaal ontbreekt.

Deze boeren verkopen hun flesjes in de verschillende districtsteden (oa in Bukoba), maar problemen zijn - opnieuw- de flesjes en ook het transport.
Om op grotere schaal te kunnen verkopen (bvb in Dar) is er wederom die certifiering nodig, die zo veeleisend is)

En opnieuw, het proeven bij bijgaande foto mag niet ontbreken natuurlijk. Dit is promotie ;-)!

***Biogas***

We bezoeken ook een Duitse NGO die soortgelijke projecten ondersteund (maar dan niet met bananen).
En toeval of niet, ook hier zijn ze met bananen bezig!

Duitse ingenieurs van 'ingenieure-ohne-grenzen' werken hier aan een prototype voor een biogas installatie die als input bananenstammen gebruikt,
Er is geen ander externe input nodig: eenmalig moet water worden toegevoegd dat via een circulatiesysteem wordt hergebruikt, en de zon doet dienst om de temperatuur hoog genoeg te houden zodat de bacterien hun werk kunnen doen. Ook worden bij de bouw van de installatie enkel materialen gebruikt die lokaal verkrijgbaar zijn.
In plaats van op brandhout/charcoal te koken, zouden gezinnen zo op gas kunnen koken en het gas ook voor verlichting etc. kunnen gebruiken. Als dit werkt, en daarnaast aanslaat bij de bevolking zou dat ook echt een impact kunnen hebben op het milieu!!

Het is nog in een testfase, en binnen enkele maanden weten we meer. Wordt opgevolgd dus! Wie weet kunnen we dit ook promoten op het research centre in Maruku.

Ik heb het gevoel dat iedereen hier zowat op zijn eilandje werkt, en er maar weinig interactie is tussen de verschillende NGOs/projecten/initiatieven. Nochtans zou dat serieus wat kunnen helpen, naar uitvoering, naar promotie, naar toepassing etc..

Na allerlei bezoekjes, terug huiswaarts, met bananen en.. bananenwijn! Echt lekker en straf, jawel!

Conclusie van de bestaande projecten:
-Initiatieven voor het drogen van bananenchips (zoals Fadecco) is niet echt geschikt om door het project ondersteund te worden: voor het drogen van die chips worden zoete dessertbananen gedroogd, daar waar in de regio hoofdzakelijk kookbananen geplant worden.
-Bananenwijn: zeker te ondersteunen activiteiten maar heeft niet meteen tot de meest kwetsbare boeren tot doelgroep (die het project wel heeft als doelgroep).

***Bananenpoeder***

Van de verschillende initiatieven die we bezochten, ontbrak net die waar we meer specifiek naar op zoek waren: het maken van bananenpoeder.

Lang geleden waren er wel initiatieven, en werd van bananenpoeder cakejes/brood/chappatis gemaakt (mits te mixen met cassavepoeder). We bezochten ook boeren die daar toen aan meewerkten. Reden dat de initiatieven stopten: geen markt + korte houdbaarheid van de producten + tekort aan kapitaal voor transportsysteem op te zetten.

Nu liet een van de districtofficials zich ontvallen dat nabij Mbeya, in het zuiden van het land, bananenpoeder door heel wat boeren lokaal gemaakt wordt, voor lokale consumptie. Dat moeten we uitzoeken!

Leven op hotel

2010-10-29T01:40:00.001-07:00

De maand September had ik het hotel "Walkguard" als uitvalsbasis, in afwachting tot ik een eigen woonst vond en dat dat in orde kon gebracht worden.

Hieronder mijn mijn 'tijdelijke verblijfplaats' dat mijn collega's voor me hadden gereserveerd:

Ok, het is geen lokaal guesthousje waar ik dacht te verblijven, maar het is ook niet zo sjiek als het lijkt hoor.. beetje vergane glorie.

Een 'leeg hotel', meer dan genoeg werknemers, dat wel, maar quasi geen bezoekers. De meeste bezoekers kwamen daarenboven enkel voor het restaurant.
(Een reden: iets duurder hotel dan die in het centrum, maar hoofdreden: ver van de disco in het stad.. )
Maar ergens maakte dat het ook net leuk, want zo waren de werknemers een beetje mijn zussen en broers en had ik altijd wel gezelschap. In die mate dat ik soms express niet op het terras ging zitten om te kunnen lezen ;-).

De koks, de tuinmannen, de bewakers, de opdiensters, de receptionisten, de account, de drivers.. allemaal continue paraat. Hoe dit kan blijven runnen?
Heb me toch es gewaagd om naar het loon van een opdienster te vragen.. 2000 TSH/dag, oftwel 1 euro (plus eten en slaping).. ongeveer de door de UN gedefinieerde armoedegrens dus..
En ik eet hier gemiddeld voor 2-3 euro's..

De eigenaars van het hotel (en het zusterhotel) zijn rijke Tanzanianen (transport business in Dar) die het dagelijks management van het hotel aan 2 Indiers overlaten. Onder andere Roy. Die is eigenlijk helemaal geen manager, dan wel Chef van opleiding!

Hij is jaren Chef geweest in het leger in India, en dan naar Kuweit en Bahrein gaan werken. Verhalen ten over.. En nu Chef en manager van het hotel. Alle koks krijgen van hem les. Zo ook ik! Plan is dat ik wekelijks iets kies van het menu dat hij me dat leert klaarmaken!

Hieronder aan het werk voor mijn eerste vegetable curry, met Roy en Thabit de hulpchef!

Allerlei massala kruiden, curcuma, chili, pepers.. duidelijk Indische keuken dus (als ik hier 'lokaal' eet worden zelden kruiden gebruikt)

Onder, een van de avondjes op het terras, in gezelschap van de 2 managers. Elk met hun verhalen en dromen van hun huis dat ze aan het bouwen zijn in Calcutta met de centjes dat ze hier sparen.. Tja, lokaal wordt er door Indiers maar weinig geinvesteerd.

Af en toe trakteerde ik een van mijn 'zussen/broers' op een coca of fanta.. soms niet echt met de juiste gevolgen..
Zo gaf ik een dienstmeisje eens een stukje van mijn dierbare Cote D'or chocolade.. Ze at het meteen op, ik had het gevoel dat ze niet wilde dat de andere het zagen..

En op een gegeven moment wil ik Youssouf, de charmante barman, een flesje bananenwijn cadeau doen dat ik meehad vanop missie. Drinkt ie wel geen alcohol zeker! En dat voor een barman!

Ik ga het toch wel een missen, het hotel leven.. het gezelschap bij het ontbijt en avondmaal, de swahili woordjes die ze me aanleren, de ambiance tussen werknemers, dagelijks worden uitgewuifd als de project auto me komt halen, de verhalen van Roy..
Maar mijn huis dat ik ga huren ligt op 5 minuutjes wandelen van het hotel, dus perfect om af en toe eens binnen te springen!

Bruiloft Bukoba

2010-09-20T02:30:00.001-07:00

Op mijn 'aankomstweekend' na, nu ook mijn eerste volledig weekend in Bukoba doorgebracht.

Het hotel is nu zowat mijn thuis en ik begin de vele staff en de bazen nu dus ook wat te kennen. En meteen uitgenodigd op een trouw: een barmeisje en barman treden in het huwelijksbootje :-)!

In het begin van de avond wordt er gespeeched en gespeeched, misschien wel 2 uur lang! Een kloeke dame leidt de ceremonie (blijkbaar was ze een afgevaardigde van een politieke partij, babbelen dat die kon).

En pintjes drinken, dat is hier een verhaal apart:
In het begin van de avond vragen ze wat je wil drinken. Vervolgens brengen ze je een vaste hoeveelheid van datzelfde drankje voor je aan tafel (in dit geval 3 flesjes per persoon, zie foto onder). Dat is dan voor de hele avond. Op rijkere trouws kan dat zo tot 10 gaan, de eventuele overschot nemen de genodigden dan mee naar huis!

Zelf zit ik aan tafel met de hotelbazen, Indiërs, 'natuurlijk'. Alles maar dan ook alles is hier in handen van Indiërs, echt ongelooflijk (entrepreneurship bij de Tanzanianen is naar t'schijnt ver te zoeken). Nu zijn die Indiërs soms 'halve Tanzanianen', in de zin dat ze hier soms al voor generaties en generaties leven, Swahili spreken etc.

Vlnr: 2 bazen van een visbedrijf (export van Victoriabaars naar Europa), dan een Bengaal die hier een micro-investmentbedrijf heeft en vervolgens 1 van de 2 bazen van het hotel. Op zich allemaal sympathieke mannen, jawel!

Mijn 'kameraad' (andere hotelbaas) staat niet op de foto, maar die is echt super sympathiek.

Het verhaal van deze Indiërs is een verhaal apart, hou ik voor een andere blog-post.

Naarmate de avond vordert worden de cadeaus dansend naar het bruidspaar gebracht.

En dansen, dansen, dansen dat ze hier doen. Fenomenaal. Als er iets is wat ze hier echt goed kunnen..

En dan, na een paar uren van speeches, cadeautjes, dansen, wordt er eeeindelijk gegeten. Een buffet van pilau (rijst met bonen/kruiden), witte rijst, gekookte bananen, kippestukjes en beetje groenten. Simpel maar lekker.

En over integratie van Indiërs gesproken, ze zijn zelfs weg met het 'belly' dansen! En dat is echt niet simpel, ik durf zelfs niet meer proberen in openbaar ;-).

Om middernacht sluit het feest af, en wordt meteen ook alles opgeruimd. De weg terug met het hotelbusje de berg op.. Maar dat busje wou die berg niet op.. de eerste versnelling deed het gelukkig na enige tijd toch nog..

Met een ronkende motor, in gezelschap van Tanzanianen en Indiërs, richting mijn bedje..

Project 'high level' meeting

2010-09-19T10:27:00.003-07:00

Twee maal per jaar komt het beslissend bestuursorgaan van de projecten samen op een 'JLPC' meeting (Joint Local Partner Committee), daarin zetelen:
-Alle district hoofden;
-Regionale hoofden;
-Afgevaardigden van ministerie van landbouw/financiëen/prime minister, uit Dar;
-BTC verantwoordelijke Tanzania, ook overgevlogen uit Dar;
-en het projectteam.

'Hoog' bezoek dus. Bedoeling is status van project te overlopen, problemen te tackelen, budget wijzigingen door te voeren etc.

Twee volle dagen vergadering.. fieuwwww..

Gelukkig maakt de verantwoordelijke van het ministerie van landbouw de opmerking: 'Is het mogelijk om in de planning ook een bezoek aan het research centrum te brengen? Om te zien hoe de bananevariëteiten nu juist vermenigvuldigd worden vooraleer ze naar de projectvelden worden gebracht?'

So, on the road in konvooi naar het onderzoekscentrum.

Mr. Mgenzi legt het process uit met veel humor. Iedereen is duidelijk geïnteresseerd.
En alle verantwoordelijken zijn ook effectief afgekomen naar de meeting, dat zegt toch iets over de belangrijkheid de bananenteelt in het land.

Foto onder: steriel maken van de grond waarin het 'proper' plantmateriaal zal worden aangebracht (startmateriaal = de cormus, 'ondergrondse stengel' van een bananeplant). Ik ga hier niet in detail treden, maar wat je eigenlijk bovengronds ziet van een bananeboom is niet de stengel dan wel een 'schijnstam' die bestaat uit bladscheden, de 'echte stam' zit onder de grond.

De cormus wordt dan onder een overdekt systeem gezet, en uit die cormus ('moederstengel')komen verschillende nieuwe 'scheuten'. Die scheuten worden dan na een aantal weken van de moedercormus versneden en verplant.

De nieuwe 'plantjes' 'acclimatiseren' vervolgens op een overdekte plaats,

waarna ze verplant worden in de 'primary nursery' velden van het research center.

De nieuwe 'scheuten' van dit veld worden dan naar de veschillende projectlocaties gebracht en geplant in 'secondary nurseries' voor verdere vermenigvuldiging.

Eigenlijke bedoeling is dus proper plantmateriaal (zonder ziekten/nematoden) van de nieuwe bananevariëteiten beschikbaar te maken voor verdere verdeling in de districten.

En die 2 dagen meeting, die waren meer dan lang genoeg! Palaveren dat ze hier doen!!

Ik was verantwoordelijk voor het schrijven van de meeting minutes, waarin de besproken beslissingen moeten staan dewelke daarna door alle leden moet worden getekend.

Probeer maar eens conclusies te trekken uit die gesprekken.. en neem daarbij dat sommige moeilijk verstaanbaar Engels spreken.. Plus, de minutes moeten op het einde van de vergadering 'af' zijn, daar ze ondertekend moeten worden.
Beetje stress dus. Maar heb er het beste van proberen (nadruk op proberen) maken..

Kampala flitsbezoek

2010-09-19T09:31:00.000-07:00

Einde Ramadan, dus officiële feestdag, dus extra lang weekend. En daar wil ik gebruik van maken. Weekenduitstap: Kampala (hoofdstad van UGANDA)!

s'Morgens vroeg op -veel te vroeg, natuurlijk dat die bus niet op tijd zou vertrekken-.
Gedurende 6 uur doorkruisen we een prachtig heuvelachtig landschap.
(Ik durf hier nog steeds mijn goeie camera niet uithalen, niet zozeer dat ie gestolen zou worden dan wel dat je luxe uitstraalt; dan maar met het kleintje)

Ik spreek enkele woordjes Swahili tegen de man naast me en die antwoord met een heel verhaal. Tja, vanaf je hier een beetje kan spreken gaan ze ervan uit dat je vloeiend Swahili verstaat. Niet dus!

En de grensovergang, dat was even spannend: had geen idee of het zou lukken om aan de grens een visum voor Uganda te verkrijgen. Collega's zeiden van wel, internetsites spraken dan weer van niet. Nu is het maar 1 uur rijden van Bukoba naar de grensovergang, dus ik neem ik het risico. Lukt het niet om de grens over te geraken kom ik gewoon terug.

En bleek helemaal geen issue te zijn: 50 US dollar y ya (officiële VISA prijs).

En dan wisselen.. geen officiële wisselkantoren bij de grens. Samen met een Amerikaans koppel dan toch vertrouwt in een man langs de weg en onze Tanzaniaanse Shilling gewisseld tegen Ugandese Shilling. Ni idea wat de officiële rate is, maar no choice.

In Kampala kwam Ineke, BTC junior, me ophalen aan het busstation. In afwachting spreekt zowat iedere moto-driver me aan. Hier kunnen ze duidelijk beter Engels dan in Tanzania!

Deed echt deugd om nog es met 'eigen volk' te babbelen! En, om nog eens naar een 'bakker' te gaan :-) (foto onder: Ineke en haar vriend Carlos)

s'Avonds dan een stapke gezet in nightlife Kampala, in Belgische gezelschap naar een goed Italiaans restaurant :-). Pastaatje, wijntje.. smaken dat dat deed!

En nightlife Kampala, wel de danscafés zitten hier in de weekends bomvol! Ok, dit wordt mijn uitblaas-stad denk ik.

Plan voor zaterdag: naar de markt. Ware het niet dat het begon te stortregenen. Onze motodriver (Inekes vaste chauffeur) wist ons net op tijd te zeggen 'that we better shelter'. Nog geen 10 seconden later begon het nu toch te gieten!

En alle verkeer zit dan potvast: sommige wegen stromen over in Kampala waardoor het hele verkeer strop zit. Amai, dit is nog slechter dan in Dar es Salaam. Blij dat wij met de moto zijn!

Ineke en de driver, waiting for the rain to stop..

Ok, change of plan. De markt die we wouden gaan bezoeken is nu normaal volledig onder water gelopen en onze driver raad ons af nog te gaan. Ik zou het toch willen zien, maar het verkeer in die richting laat het toch zowiezo niet toe. Dus doen we een ander, kleiner groenten- en fruit marktje. Zoveel soorten groenten hier! Maar als Muzungu wordt je natuurlijk alles behalve met rust gelaten.

Op naar een deftige coffee-bar.. voor een heeeeeeerlijke chocomelk!!!!! Jeezes, wat heb ik dit gemist!

En nu we toch aan de grote shopping malls zijn, profiteer ik ervan om op zoek te gaan naar een Bialetti-koffie apparaat. Een van de zaken die je in Bukoba zeker niet vind. Maar nee, ook hier niet te vinden, zelfs niet in een shopping mall te vergelijken met de carre-four, waar je ook maar alles vind (kazen allerlei, wijnen etc. tot kampeergerief, electronische toestellen etc.). Zal dan toch moeten vragen dat ze mijn koffie-machientje uit België opsturen.

Na een relax weekend wacht de bus me terug op. Wat een chaos hier! En de pomp aan het pompstation, die begint toch juist te lekken wanneer onze bus tankt.. change pomp..

Ok Leen, stay calm, read a book & relax :-).

Hotelpics Bukoba

2010-09-19T09:22:00.000-07:00

Het zicht vanuit mijn kamer op het hotel waar ik een maandje verblijf,

Elke morgen staat de zon op boven het meer, met een zicht dat je gewoon niet met camera kan vastleggen,

Linksonder in de baai, Bukoba town,

En vogels, vogels, vogels..

Op introductiemissie naar projectlocaties

2010-09-19T07:24:00.000-07:00

Nog niet echt de tijd gehad om Bukoba te leren kennen, of Mr. Mgenzi plant een 7 daagse missie in de project regio in. Meteen het veld in, super!

Bedoeling is om mij te introduceren op alle projectlocaties en op de projectactiviteiten op te volgen.

Heel kort: BTC Bukoba is verantwoordelijk voor:
- 2 projecten (somehow sterk aan elkaar gelinkt),
* een bananenproject en
* een voedselzekerheid project;

-samen beschikken ze over:
*een kleine 3 miljoen euro (van de Belgische belastingsbetaler)
*een klein half miljoen euro (Tanzaniaanse overheidsbudget);

-projectgebied:
*de Kagera regio (ongeveer zo groot als België)
*klein stuk van Kigoma regio (tel er misschien een Belgische provincie bij)
(regios zijn onderverdeeld in districten en districten hebben een bepaalde bestuursbevoegdheid, weet nog niet goed hoe groot die is)

-beide projecten hebben volgende project BTC staff:
*Technical Assistant - Project coordinator: mijn baas Mr. Mgenzi
*Administrative & Financial officer: Frank
*Secretaresse: Agnes
*2 Drivers (& dus 2 jeeps): Shukuru en Kichemu
*junior project manager: ikzelf

-projecten zelf zijn ingebed in de bestaande districtstructuren verantwoordelijk voor de landbouwsector:
*District hoofden;
*District Agriclture and Livestock officers;
*Project coordinatoren per district;
*Extension officers;
*boeren en gezinnen.
(Dit is in lijn met de 'nieuwe' approach van ontwikkelingssamenwerking: projectstaff is er om een proces te faciliteren, de uitvoering moet echter voornamelijk door bestaande systemen gebeuren, kwestie dat er na de projecten -4j- iets duurzaam overblijft)

En wat houden de projecten nu juist in? Wel, ik laat de foto's meevertellen..

Eerst en vooral, op weg! (let op de vooruit: elke vooruit heeft hier wel een barst, heb er echt nog geen gezien zonder!)

En dan de heuvels in,

Bananenvelden overal waar je maar kan kijken, ja, this is echt 'BANANAWORLD'!

En als het geen bananen zijn, dan is het dorre brousse, land waarop geen productieve landbouw kan gedaan worden; (t'is nu wel einde van het droog seizoen, dus misschien ziet dit er binnen een paar maanden volledig anders uit)

En dan de bananenvelden op. Ik krijg les on the field, van DE banana-expert himself!

En wat valt er nu te zeggen over die 'BANANEN', over 'VOEDSELZEKERHEID' in de Kagera?

*Bananen = DE basisvoeding ='staplefood'.

Mensen leven hier van bananen. Vergelijk het met aardappelen bij ons zoveel jaar terug. Dan wel met de belangrijke aanvulling dat vlees/groentenporties hier dikwijls minimaal tot niet aanwezig zijn.

*Een banaan zomaar een banaan?

Er zijn zoveel verschillende soorten bananen! Het betreft hier voornamelijk de productie van kookbananen (geen dessertbananen zoals die van in de Colruyt).

*Overlevingslandbouw

Elk gezin heeft zo zijn bananenbomen voor eigen consumptie. Veel wordt hier (relatief gezien) op dit ogenblik niet vermarkt.

*Leven naast de bananen

Mais, cassave, bonen, aardnoten, zoete aardappelen, rijst, die gewassen zijn in meer of mindere mate aanwezig (afhankelijk van de bodem/klimatologische omstandigheden).

En de mest, daar zorgen de kippen, geiten en runderen voor (al zijn er dat niet zoveel).

Het voedselzekerheid project focust net op die andere voedselgewassen/veeteelt.

Voedselzekerheid = food availability (voldoende voedsel) + food accessability (toegang kunnen hebben tot dat voedsel) + food utilisation (goed gebruik van voedsel: gevarieerd dieet, correcte bereiding etc.)

Concreet: Het BANANENPROJECT:

*In 1998-2003 werden via een voormalig BTC project nieuwe bananenvariëteiten geintroduceerd in de regio. Variëteiten die -zonder genetische manipulatie- ontwikkeld werden in verschillende onderzoekslabo (ondermeer aan de KULeuven) en die beter resistent zijn tegen droogte en ziekten.

Nu was dat project 'succesvol' in de zin dat de boeren de nieuwe variëteiten aanvaard hebben, dat ze meer en meer geplant worden, dat de variëteiten een voorkeur zijn geworden voor de boeren. Ze zijn niet alleen meer resistent tegen droogte en ziekten, ze brengen ook grotere/zwaardere bunches voort, zijn steviger dus makkelijker vertransporteerd, kunnen worden verkocht op de lokale markt aan de aanzienlijk hogere prijs.

*Het huidige bananenproject is dus een vervolgproject op het vorige: bedoeling is

-efficientie van de verdeling van de bananenvariëteiten te verhogen (incl. ze introduceren in een grotere regio);

-goede landbouwpraktijken te ondersteunen (nieuwe variëten vragen onder meer ook meer input van nutriënten via interplanting met leguminosen, specifiek onderzoek etc.);

-institutionele capaciteit te verhogen (zodat technische steun van landbouwinstanties beter tot bij de boer geraken; kwaliteit verbeteren van die technische ondersteuning- vergelijk het met de boerenbond van bij ons)

- post-harvesting technieken verbeteren en ondersteunen (bvb. produceren van bananenpoeder, bananenchips, bananenwijn, zodat overschotten goed gebruikt kunnen worden en een extra waarde kan worden gecreërd; er kan gewerkt worden met microkredieten);

- marketing know-how ondersteunen (zodat de boeren een eerlijke prijs kunnen krijgen: onder meer door boeren te groeperen, markt informatie 'centra' ondersteunen etc.)

Ok, t'is moeilijk samen te vatten, maar daar komt het bananenproject zowat op neer.

Concreet: het Voedselzekerheid project:

*Daar waar het bananenproject een duidelijke lijn heeft, heb ik het gevoel dat dit project eerder geformuleerd is om een som van het Belgisch Overlevingsfonds ergens te budgetteren. t'Is een beetje alles en niets, algemene doelstelling: voedselzekerheid verhogen. Maar men probeert er hier toch alles aan te doen het geld zo goed mogelijk te investeren.

*Dit project wil via 'Quick-Win-Projects' meehelpen om de hoeveelheid, toegankelijkheid, en het goed gebruik van voedsel voor kwetsbare gezinnen zoveel mogelijk te verbeteren.

-Via ondersteuning van Participatory Farmer Groups, waarin boeren gezamenlijk bvb. een pomp krijgen voor irrigatie, of samen een machine voor de verwerking van cassavechips hanteren, etc. etc. (het 'krijgen van inputs' gaat samen met 'best practices', met het creëren van bank-accounts waarin de boeren persoonlijk verantwoordelijk zijn etc.)

-Via Micro-investeringsfondsen.

Zelf geloof ik niet echt in duurzame slaagkansen van het laatste project, is nogal een 'one-shot-operatie'. Maar mijn baas is zich daar heel bewust van en probeert er toch alles uit te halen.

Dus, terug naar de bananen ;-).

Op de foto onder, één van de vele nurseries: velden waar de nieuwe varieteiten vermenigvuldigd worden. Bedoeling is niet dat deze bomen bananenbunches gaan produceren, dan wel 'dochter boompjes'. En die worden dan verkocht via een voucher systeem:

-'kwetsbare' gezinnen krijgen voorrang;

-rijkere boeren kunnen daarna zelf rechtstreeks van de nurseries kopen.

FHIA 23, FHIA 17, KM 5.. de wereld van bananenvariëteiten gaat voor me open. Elk met hun eigen karakteristieken (sommige beter voor kookbananen andere eerder voor bier etc.)

Onder een geslaagd voorbeeld van een bananenboom in een nursery: zie de vele kleine dochterbananeboompjes aan de bladstam! (De moederplant zal worden 'gedood' zodat de kleintjes voldoende voedsel krijgen, de kleintjes worden dan van de moederstam versneden en verkocht -al dan niet via vouchers)

Maar er kan ook vanalles misgaan:

*Geiten die s'nachts door de buurman worden losgelaten en van de jonge plantjes eten;

*Bananenbomen kunnen getroffen worden door BXW ziekte (daartegen zijn ook de nieuwe variëteiten helaas niet resistent). Die ziekte kan echter makkelijk voorkomen worden door proper materiaal te gebruiken bij oogst.

Alle bomen hieronder moeten worden gedood/gedroogd/verbrand en er moet opnieuw begonnen worden. (1 bananenboom = ongeveer 1 jaar tijd voor ie een bunch geeft, 1 boom geeft ook maar 1 bunch, de volgende zal van een dochter komen);

*De putten om de 'suckers' (jonge boompjes) te planten staan te dicht opeen of zijn te diep.

(Een bananeboom heeft dus geen zaad, de dochter wordt van de moederstam losgemaakt en zo plant je een 'nieuwe boom') ;

*De mulch die dient tegen droogte en onkruid te beschermen is niet goed aangebracht;

*Het irrigatie/drainage systeem is niet aangepast;

*De dichtheid van de planten moet worden aangepast om een efficiënter resultaat te krijgen;

Enzoverder enzovoort.

Tot hier is het project in de fase van de verspreiding van de nieuwe variëteiten via nurseries.

Volgende fase richt zich tot:

-het introduceren van een 'voucher-systeem' (om kwetsbare gezinnen gratis suckers te geven via de districten, een soort van start waarmee ze zelf verder kunnen);

-de 'klassieke' verkoop te reguleren/stimuleren (betere informatie bij de boeren brengen -iedereen, ook de boeren, hebben hier een gsm, dus een systeem wordt op poten gezet om via de gsm boeren te informeren over de marktprijs -systeem bestaat al in sommige gebieden);

-post-processing te introduceren (idee zal zijn om te werken via micro-finance projecten: waar boeren dus een startkapitaal goedkoop kunnen lenen om bvb. machines te kopen om bananenpoeder te maken etc);

Ik ben dus geïntroduceerd op alle niveaus, telkens via zelfde procedure:

Eerst naar het districtsgebouw, enkele lange introducties aan officials zoals de 'Living DEDs' (District Executive Directors) en DALDOs (District Agricultural and Livestock District Officers), en dan met de district project coordinatoren tot bij de boeren op het veld. Was echt interessant! Hoop dat ik vlug het Swahili onder de knie krijg, zo dat ik ook met de boeren zelf kan communiceren.

Bij elke stop wordt de 'visitorsbook' getekend, tot bij de boer toe!

En nu weet ik waarom men hier altijd zo grote porties eet.. dikwijls wordt er maar 1 keer per dag echt gegeten! Amai, de eerste dagen echt honger gehad. Vanaf nu neem ik altijd iets van koekjes/bananen mee, want hier kom je soms echt op plaatsen waar er gewoon geen voedsel te krijgen is op bepaalde tijdstippen.

Onder, één van de plastiekerig-aandoende-maar-toch-charmevolle-restaurantjes,

Op een andere stop bij kennissen van mijn baas krijg ik serieuze 'bananenpuree' voorgeschoteld, best lekker!

En 7 dagen non stop samen op missie, dan leer je elkaar wel snel kennen.

Ik heb ergens een lucky star denk ik, ik kon het niet beter treffen met Mr. Mgenzi als coach.

Niet alleen is hij de expert in de bananenwereld in Oost-Africa (hij heeft de wereld al rondgereisd in dit vak), is hij door iedereen welgekomen en zeer gerespecteerd, is zeer pragmatisch, heeft in Nederland gestudeerd dus kent mijn wereld, altijd wel in voor een grapje, en een man met een groot hart..

Aja, en hij is ook ex DJ ;-)! Echt! En dansen kan ie ook, dat heeft een bezoekje aan de disco in een districthoofdstadje bewezen.

En omgekeerd als in België staan hier in het begin eerst allemaal mannen op de dansvloer, stuk voor stuk professionele dansers in mijn ogen! Ben serieus vertrokken van de disco omdat ik zo beschaamd was: dansen met de heupen en de poep, probeer maar es als je dat nooit gedaan hebt! Heb volkomen belachelijk figuur geslaan denk ik ;-), nu Mgenzi kon er mee lachen..

Onder, een korte tussenstop, met.. bananas, what else!

En daar waar ik eerder een 'ecologisch-georienteerde land-en bos' opleiding had dan een puur 'landbouw/productiegerichte' opleiding, wel, hier moet je niet beginnen met 'ecologische principes' in het veld, dan wel daarbuiten:

Overal maar dan ook overal wordt bush hier afgebrand. Echt waar triestig. De dagen dat we de heuvels doorreden, reden we continu door afgebrandde brousse.

Reden?

Deels omdat nieuw gras dan vlugger terugkomt voor het vee (speciaal ook naar het einde van het droog seizoen) en voor de jacht, om de beesten in een val te lokken. Dat zegt de logica van de Masai. Maar, hier is zo weinig vee en ook ook het meeste wild is naar de parken verjaagd. Volgens Mgenzi doet men het gewoon voor de fun; 'Nationale Sport' noemt een BTC environmental-specialiste uit Dar het..

En actie?

In Tanzania staat 2 jaar gevangenisstraf op het afbranden van gronden van de overheid, maar probeer maar es te bewijzen wie het vuur heeft aangestoken.

Blijkbaar is het probleem in vele Afrikaanse landen aanwezig, en Burundi heeft een effectieve oplossing gevonden: levenslange gevangenisstraf. Dat is er misschien zwaar over, maar het werkt naar het schijnt.

Onder een fotootje van Kibondo (één van de projectlocaties in Kigoma).

Ons hotelletje in Kibondo links op de foto onder. Een hotelletje dat ik niet snel ga vergeten.

Geen stromend water, enkel electriciteit tussen 19-24 uur met generator, een volledig doorgehangen matras, mini-raampje in muffig kamertje.

En dat was nog niks.. Ik slaap hier sinds mijn aankomst in Tanzania elke nacht met oordopjes. Er is altijd wel lawaai/muziek/een tv die luidt staat, dus de oordopjes, I also put them that night. Maar, komt daar nog bij dat een kraan net naast mijn kamer serieus lekte, de hele nacht lang én er een voetbalmatch Tanzania-Algerije in het midden van de nacht plaatsvond en iedereen daarvoor opstond (dus zowel de voetbalmatch als de generator die kabaal maken voor de tv). Amai, what else can you have?

Telkens we in de namiddag in een nieuw districtstadje aankwamen bezocht ik de marktjes. En alles is overal tweedehands, echt alles. En overal wordt zowat hetzelfde verkocht..

Elk plaatsje in elk winkeltje wordt gebruikt!

Wat cuisine betreft:

Elke morgen mkate (wit brood), majai (ei), cahawa (koffie) en .. Blueband (boter). Ok, het is voeding.. ('Blueband', zo leerdde ik het woord in Swahili voor 'boter' van het barmeisje in Bukoba, boter uit een bordje. Tot ik de pot zelf op tafel kreeg ;-)

Op het menu voor de hoofdmaaltijd valt er te eten wat de pot schaft: Bananen/rijst met kip/vis en beetje groenten.. voor meer keuze moet ik dan toch in Bukoba zijn.

En vis, dat kan ook 'vissekop' betekenen!

Ik probeer me mama's woorden te herrinneren.. 'de kop is het beste stuk van de vis'.

Hier eten ze dan ook de volledige kop op, ik hou het op het 'witte gedeelte', for now..

De laatste dag dan een driedubbele stop gemaakt op weg naar Bukoba:

-honing gekocht bij imkers;

-suikerriet van de weg;

-vers vlees bij de slager.

De Ramadan is in 2 dagen over en zowel de driver als Mr. Mgenzi komen graag met iets lekkers thuis voor het gezin. (Zelf hebben ze de Ramadan gedurende de missie geskipped, dat is toegestaan voor reizende moslims.)

Het suikerriet (snoepgoed hier), kon niet meteen in de auto;

En dan de stop bij de slager om vers vlees, wel, iets minder 'verfijnd' dan bij ons in de charcuterie..

Aankomst in Bukoba

2010-09-19T07:20:00.001-07:00

Een warme ontvangst gehad van het project team, jawel!

Frank, the AFO (Administrative & Financial Officer) van het project kwam me ophalen aan de 'luchthaven' samen met één van de project drivers. Met BTC jeep -met duidelijk BTC logo natuurlijk- meteen naar mijn 'tijdelijke woonst': 'Walkguard Hotel', een prachtig gelegen hotel op top van de heuvel met zicht op het Victoriameer en de stad Bukoba. Alvast een goeie keuze collega's!

Eens aangekomen verwelkomt ook mijn nieuwe baas me, Mr. Mgenzi, de 'National Banana Expert of Tanzania' en al vlug volgen de bananengrappen :-). Ja, dit zit goed!

De dagen erop meteen vroeg op en hop naar het werk: het ARI-Maruku station (Agricultural Research Insituut in 'Maruku' gelegen op 12tal km van het stad). De weg naar het werk, dat is door de brousse, door het bos, over de heuvels, mooi! Foto's volgen!
De eerste daagjes worden gevuld met logistieke zaken, ik krijg een groot bureau aangewezen, krijg tips ivm met huis, internet, open bank account etc etc.

Zaterdag dan op stap in Bukoba. En ja, ik wil niet overdrijven, maar het lijkt een klein paradijs op aarde: Groen, groen, groen (zelfs nu, op het einde van het droge seizoen), continue allerlei vogelgeluiden, vele felgekleurde bloemen, warme mensen die je in het passeren quasi altijd groeten.. de oudere met 'habari', 'mambo' etc, de kindjes houden het helaas op 'muzungu' (witte persoon - bedoeld voor Europeanen & Amerikanen). Ik moet nog een grappig antwoord zien te vinden op dat laatste, 'zwart' antwoorden is naar t'schijnt een scheldwoord, zo ook 'Africa'..
(Detail: herkomst van het woord 'muzungu' is 'slavendrijver', al heeft dat nu helemaal die connotatie niet meer. Als ik mijn collega's mag geloven is het eerder een respectvol woord - to be checked)

Ik koop me meteen een tweedehandse mountainbike (lang verhaal) en verken de stad. Moeilijk te definiëren: ''een stadje met dorpen middenin'': meteen als je van de tarmac gaat bevind je je precies op de boerenbuiten (met hutten, tuintje met bananenbomen, riviertje etc).

Zondag is het dan echt mijn verjaardag! De collega's uitgenodigd voor dinner: 'Tilapia' at the lakeside Victoria, heerlijk!!!!!
(detail: Victoriabaars krijg je niet in lokale restaurants, te duur.. voor zij die de film 'Darwins nightmare hebben gezien, nog steeds realiteit)

Foto onder (vrnl): Shukuru (driver 1), zijn vrouw, Agnes (de secretaresse van het project), de vrouw van Frank, Frank (AFO) en mezelf.
Ontbrekende personen zijn: mijn baas Mr. Mgenzi (het is Ramadam en is 'uit eten gaan' nog even verboden), en driver nr 2 (op vakantie).
Dit is dus het BTC - team Bukoba!

Na wat pintjes wordt overgeschakeld op Swahili en kan ik totaal niet meer mee. Ok, ik ga me echt achter de taal moeten zetten of dit wordt noppes!
Aja, en, 'eten in het donker' dat is hier blijkbaar normaal. En dat met een vis vol graten..

Travel to Bukoba

2010-08-26T08:17:00.000-07:00

Na 3 weekjes Dar, time for the final desination: Bukoba on the Lake Victoria. Misschien maar best ook, want straks wil ik niet meer weg uit Dar es Salaam ;-).

t'Is met een klein hartje, dat wel, want wat wordt Bukoba? Er al zoveel over gevraagd hier maar eigenlijk kan ik me er geen beeld van vormen. Een groot dorp? Een kleine stad? Vergeten gat of actief leven? Wat valt er te doen, te beleven? Hoe zijn mijn toekomstige collega's? Zijn er andere muzungu in de buurt? Zal het werk mijn ding zijn? Ga ik 'de rust' van het platte land aankunnen? Hoe gemakkelijk geraak ik in steden rondom (dat zijn dan Kampala - Uganda, Kigali - Rwanda en Mwanza - Tanzania) ? Wat brengt de 'bananenwereld'?

Als ik de mensen in Dar vraag 'how is Bukoba?', dan krijg ik altijd onmidddelijk het veelbelovende antwoord 'Very nice!'..
'And why?' .. 'Lots of bananas'.. 'good weather'.. 'green'.. 'very quiet'..
Ok, nu moet je wel weten dat het er in hartje Dar niet aan landbouw gedaan wordt, het stikkend heet wordt in de 'zomer' (tot 45 graden) en het er allesbehalve rustig is. Dus, ja, die antwoorden waren te verwachten van mensen die in Dar wonen!

So, I guess.. We'll see!

Freddy de BTC driver brengt me naar de luchthaven van Dar. 60 kg bagage mee, daar waar ik er met de nationale luchtvaartmaatschapijen maar 20 mag meenemen. De omweg langs de ATM machine was dus wel duidelijk nodig.

Op de luchthaven in Dar er nog een kwart kilootje bijgekocht, 'Out of Africa'. Karen Blixens' eerste paginas geven zin om de bush in te trekken..

Vlucht nummer 1: Dar es Salaam - Mwanza,

De staart is spreekt,

In Mwanza aangekomen, wacht het volgend vliegtuigje op me. In alle rush bagage afgeladen en terug ingeladen. (Onder: de 'mega' rolband: Mwanza is de 2e grootste stad van het land!). Het platteland komt dichter, dat is duidelijk!

Vliegtuigje nummer 2,

En mijn zitje? Dat is naast de piloot!!!!! COPILOTEN OVER DE BUSH! DIT IS LEVEN!

Mijn 10 passagiers achter me ;-)

Een charmante, oudere piloot naast me.

'What do I have to do if you have a hartstroke?'.. 'Well, that will happen tomorrow'.. 'Ok'..

Ik wil leren vliegen!

En net in zo'n minivliegtuigje, waar je tenminste voelt en hoort dat je vliegt! Ok, na wat uitleg komt het voornamelijk op automatische piloot neer, maar dan nog!

De snelheid- , hoogte en drukmeters, daar geraak ik nog wijs uit. Maar al die andere meters en knopjes zijn indrukwekkend. En doet de piloot nog charmanter lijken ;-). Hieronder onze vluchtroute: we varen voornamelijk over het meer, maar we moeten langs de kust blijven vliegen, wat eilandjes en boten in het vizier brengt op die enorme watermassa onder ons.

We naderen land, de bananenvelden in het vizier. En dan een grote bocht over de Kagera, dit lijkt wel paradijs op aarde..

En dan, city of Bukoba,

Op naar de landingsbaan,

Almost..

Airport Bukoba passing,

SAFE! En ja, niet in de zee gedonderd voor ons :-)

De piloot keert terug naar Mwanza, mij wachten mijn collega's me op in m'n nieuwe stad.. Bye!

Eerste weken Dar es Salaam, part 2

2010-08-26T05:33:00.000-07:00

Tweede weekend Dar es Salaam, tijd voor marktjes!

Samen met Soline en Gauthier naar de vismarkt. t'Is al late voormiddag dus we zijn te laat om de boten te zien toekomen, maar de markt is nog volop aan de gang.

Eerst naar de plaats waar boten toekomen met de vis,

Net daarnaast wordt de vis schoongemaakt, met de hand op de rotsen of met een mes. Een ''messenscherper'' maakt dus ook onderdeel uit van de markt, zei het op een wel erg sportieve wijze (foto onder);

Ietsje verder is er dan de 'veiling' (dat is toch wat ik ervan maak). Mannen verkopen de vis, vrouwen bieden op; heel frappant dat onderscheid in taken.
Het gaat er allemaal heel gemoedelijk aan toe, geen geroep, geen gedrum. Mijn zakcameraatje probeer ik hier ook zo onopvallend mogelijk te gebruiken, want ik weet eigenlijk -nog- niet hoe men hier staat tegenover gefotografeerd te worden. En daarenboven is het visserswereldje duidelijk een islamitisch, aan de zowel mannelijke als vrouwelijke hoofddoeken te zien. En islam en afbeeldingen, die gaan niet samen..

En kleuren, kleuren!!! Africa.. Europeanen hebben er toch een saai kleurenpallet tegenover.

Zin in een inktvis'je'? Vers van de zee?

Wat een rijkdom op deze markt: inktvis, grote en kleine garnalen, (levende kreeften), red & white snapper, sol (platvis?), barracudia.. mmmmm.

Nog ietsje verder krijg ik het al helemaal op mijn heupen dat ik mijn goeie camera niet meeheb! Overal dampende oliepannen waarin ze (mannen) kleine crevetjes koken/frituren. Wat een innemende geur, innemende damp, hitte, impressionant plaatsje.

Net ernaast staan aan de ene kant olieverkopers, aan de andere kant houtverkopers om te kopen. De hele keten bij elkaar dus.

En daar nog es achter, een andere 'plot' waar kleine visjes worden gedroogd in de zon. Deze dienen voor de kippen (als ik 'kuku' toch goed verstaan heb). Hier moet ik een fotoreportage van maken!

Plan is dan om een vis te kopen op de markt en hem s'avonds zelf klaar te maken.

Na lang onderhandelen kiezen we er een 'sol' uit. We krijgen heel wat te horen dat ie 'supervers is', 'lekker is', 'goedkoop is', etc etc. We kiezen dus onze vis en vragen of ze hem willen klaarmaken (villen). Dus ja, daar verdwijnt het 'hulpjongetje' met onze vis om hem te villen. Komt ie terug met een ietwat roze vis, big smile on his face. 'Kazi nzuri' ('goed werk', lett.) roep ik hem nog toe.

Blijkt thuis, na wat logisch denkwerk en internet bij de hand, dat dit helemaal geen sol is, dan wel de red snapper! Ok, ook lekker, maar toch, ze hadden ons goed liggen!

Soline (die haar eerste kindje binnenkort verwacht) improviseert met de vis, de cassava (of was het maniok? niemand die het wist) en heeerlijke tomatensaus: smaakvolle tomaten, wat look, kruiden en uien en heeeeeel lang laten sudderen, is de simpele maar overheerlijke boodschap.

s'Avonds dan uitgenodigd op een feestje bij Hollanders/Brazilianen. Prachtlocatie op een rooftop van een hotel, temidden de baai. Nu nog de danspasjes aanleren :-)!

Zondag dan luigelekkerd met de cursus Swahili op het strand van de jachtclub. Het zeil van Toms' boot is gescheurd.. dus gedaan met zeilen for now :-( :-( .

De derde en laatste week Swahililessen gaat in. De dag is hier over voor je het weet: s'morgens vroeg op voor Swahililes, dan lekkere vis/kip als lunch en hop naar t'werk waar ik eigenlijk nauwelijks in de dossiers ben geraakt: er komt wel altijd iemand over de vloer en zo maak ik er 'babbel'-namiddagjes van ;-). s'Avonds dan nog es gaan zwemmen, gaan lopen en/of op restaurant en ya.

Onder: Swahililessen met zicht op zee (t'was de zee of de studenten met deze camera).

Eileen, één van de vijf 'medestudentes' nodigt ons uit for lunch bij haar thuis. En wat een huis!!! Een villa aan de zee, met zwembad, met terras aan de zee zelf, overal bloemen.. haar man werkt voor de wereldbank, goeie werkgever, da's duidelijk.

Ieder maakte iets klaar, en het buffet dat daaruit sproot was waarschijnlijk het beste dat ik hier de komende maanden zal eten.

Onder de groep vrouwen met wie ik de laatste 3 weken les had, en Benjamin, onze sympathieke 'mwalimu' (leraar) die maar al te goed weet welke onderwerpen aan te kaarten met 'expatvrouwen'. Het vocabularium Swahili concentreerde zich voornamelijk rond eten, koken en shoppen ;-).

De laatste dag krijgen we dan allemaal een 'diploma' Swahili.. hum.

In een dikke week verjaar ik en wil toch wel een feestje! En, het is mijn laatste weekend/vrijdagavond hier. Dus, gewoon, verjaardag een beetje vervroegd en iedereen uitgenodigd die ik hier ken om er eentje te gaan drinken in de Thai village.

Was super! Zelfs mijn Tanzaniaanse/Keniaanse/Burundese collega's waren van de partij!

Sweet twenty-seven? Yes!

Zaterdag opnieuw naar de marktjes. Niet dat ik veel kan kopen (moet nog met dezelfde kg bagage naar Bukoba), wel om te kijken en ideetjes op te doen.

Tinga tinga is een typische schilderstijl (olie op doek); je hebt er straatjes vol van. De schilders zijn geen echte 'artiesten' want de schilderijen zijn eerder kopieën maar het blijft mooi.

Drukke tekeningen, drukke kleuren, maar als je ze een goed plaatsje geeft kan dat wel passen.

s'Avonds dan fototoestel thuisgelaten, en een dansavondje in de 'Q-bar' in Brits gezelschap (vrienden van Michelle). Als je de hoeren en de oude mannen er weg denkt, de schotjes eraan toevoegd kom je aan een goeie dansparty!

Zondag dan vroeg op en naar de beach met Tom, Soline en Gauthier: Casa beach, zo'n 2 uurtjes rijden van Dar. Lezen op de beach, eten op de ''boot'' (onder), zwempjes in de zee.. ik durf mijn blog nog niet doorsturen naar de BTC Brussel ;-).

En naar de late namiddag komen de golven helemaal opzetten! Wie is wie hier op de foto?

Met de avondzon terug naar Dar..

Eerste weken Dar Es Salaam

2010-08-14T08:40:00.001-07:00

De planning is dus dat ik een 3tal weken in Dar es Salaam verblijf om intensief les Kishwahili te volgen en me in te werken in de dossiers van het project.

Maandagmorgen, 2 augustus, om 8u smorgens in de les Swahili verwacht! De avond ervoor laat geland en dus die eerste les nog in gedachten ergens halverwege België - Tanzania.
Samen met 6 'muzungu' (blanke) vrouwen er meteen ingevlogen. We krijgen les van een sympathieke kerel op een prachtlocatie met zicht op zee in hartje expatwijk Dar es Salaam (foto volgt) , 4 uur per dag. Is meteen leuke ambiance en Swahili valt -tot hiertoe- best mee. Meteen ook in contact met vrouwen die hier al een tijdje zijn en dus leuke restaurantjes, shops, uitstapjes kunnen tippen :-).

De andere helft van de werkdag speelt zich af op de representatie van de BTC (zie fotos onder), waar ik administratieve/logistieke zaken regel en me inwerk in de dossiers van het project. Daar leer ik de andere collega's kennen: Tanzanianen, Canadees, Duitse, Keniaan, Burundees, Belgen, vanalles wat. In elk geval een warme ontvangst gehad!

En iemand groeten, dat duurt hier minstens 15-30 minuten: Habira yako? Habari watoto? Habari nymbani? etc. (hoe gaat het vandaag? met de kinderen? met het huis?). Elke dag opnieuw. Gewoon binnenstappen en beginnen werken is hier niet aan de orde!

Het leven speelt zich hier voornamelijk af in de expatbuurt. La dolce vita.
Al vlug leer ik hier de andere belgen kennen, is klein wereldje blijkbaar. Daarenboven kent papa hier wat volk dus meteen geïntroduceerd.
In elk geval een goeie tussenperiode tussen het werk in België en het werk op het terrein binnenkort. En tergelijkertijd leer ik mensen kennen bij wie ik altijd wel terecht zal kunnen.

Quasi elke dag 2 keer op restaurant! En lekkere restaurants: de Libanees, de Indiër, de Italiaan, de cocktailbar op een rooftop van Dar es Salaam, ik profiteer er nog ten volle van vooraleer ik de bananenmeals tegemoet ga in Bukoba. Mijn eerste foto's zijn allemaal resto-fotos, jawel ;-).

Restaurant over de middag..

Pintje na het werk aan de zee..

Sjieke restaurants s'avonds.. (Kevin, een andere junior hier is een echte restaurantganger upper class, dus de eerste avonden in stijlvolle settings doorgebracht).

Op onderstaande foto de Belgen die nu op de BTC representatie werken (vlnr):
Jean-Yves (technical assistant ir in water project), mijn vader (op monitoring missie van aids/HIV project in scholen), Vincent (Chef BTC Tanzania), Kevin (junior communicatie op de delegatie), Gauthier (budget support officer) en zijn vrouw Soline (ook beide net geland), en Els, de vriendin van Kevin.

En ikzelf.

Mijn eerste weekend dan eerst es heeeeel lang uitgeslapen! Was nodig! De rush voor het vertrek en de eerste introductieweek hier hadden niet veel tijd gelaten om es uit te blazen.
Papa zit voor het werk in Arusha (Kilimanjaro) en ook ik heb zin om een stukje 'Tanzanian' life te proeven. Met de daladala (bus) dus richting t'stad. De camera thuisgelaten want wil eerst es kijken hoe veilig het hier is (blijkbaar wordt je hier heel vlug bestolen).
Nog maar uitgestapt en 'artiest nummer 1' komt op me toegestapt: 'Hello, how are you', 'would you like to look to my paintings', etc etc. En zo komt af en toe een man naast me lopen maar gelukkig slaag ik erin om telkens na 10 minuutjes alleen verder te stappen. Ok, dit wordt vermoeiend.

Dar es Salaam lijkt me een gemoedelijke stad, eigenlijk niet zoveel te beleven op het eerste zicht. Druk verkeer dat wel, maar alles gaat er op het gemak aan toe. Overal is men aan het bouwen, de stad heeft de laatste jaren blijkbaar een serieuze verandering ondergaan en het stopt duidelijk niet. Ook heel veel Indiërs (!) in het straatbeeld en Indische shops/restaurants/winkels. En ook de Chinezen hebben duidelijk hun weg naar Tanzania gevonden.
Ik stroll around hartje Dar es Salaam, probeer mijn eerste woordjes Kishwahili uit maar na een paar uurtjes heb ik het eigenlijk gezien. S'avonds, jawel, opnieuw op restaurant :-).

Zondag leer ik Tom kennen. Die woont hier al 16 jaar (als kind met zijn ouders, sinds kort werkend in een hospitaal voor gehandicapten). Blijkbaar woonde hij als kind in Butare terwijl wij in Kigali woonden, opnieuw, kleine wereld!
Ie neemt me mee naar de jachtclub (foto onder) op de expat-peninsula. Meteen de catamaran op met echt goeie wind in de zeilen! Bijna gekapseisd, was echt super!

Een pintje na het zeilen met zicht op de boten.. que mas quiere

De tweede week is pa terug in Dar es Salaam, skip ik een les Swahili en ga ik es mee met hem op het terrein. In t'kort: hij is 10 dagen op monitoring missie voor een aids/HIV project. Doel van dat project is het integreren van de aidsproblematiek in het lager onderwijs (! meisjes/jongens van 7-15 jaar, pubertijd begint hier vroeger).

Aids is echt een groot probleem in Tanzania. Volgens mijn reisgids: "Official figures indicate that around 1.6 million people in Tanzania are living with aids/HIV (the real figure may be much higher)". Als je weet dat Tanzania 40 millioen inwoners telt.. 1/20..

Ik ben mee 2 scholen gaan bezoeken, helaas fototoestel vergeten!
Het project heeft er onder meer 'peer to peer' education geïntroduceerd: dus leerlingen van oudere klassen die jongere leerlingen begeleiden/informeren/opvangen omtrent sexualiteit, veranderen van het lichaam etc. Zo werken ze met toneeltjes met liedjes etc., ongelooflijk hoe deze jongen leerlingen spreken over sexualiteit! Details van het hele project spaar ik jullie. Maar het komt erop neer dat België de Tanziaanse overheid financieel en technisch ondersteunt in het bestrijden van de aidsproblematiek via educatieve projecten.

De bedoeling van mijn vaders' bezoeken was voornamelijk om te evaluaeren hoe het project bevonden wordt bij de schooldirecteurs/leraars/councellors/leerlingen om eventueel verbeteringen en aanpassingen voor te stellen. Zo zijn we bvb. een school gaan bezoeken die op een belangrijk wegenkruispunt ligt (-> transportwegen -> camionchauffeurs -> verspreiding aids..).
Vragen afvuren, boeken bestuderen, discussies etc. Nu besef ik echt wel dat als je de locale taal niet kent, je de helft van de zaak mist! Ben benieuwd wat mijn vaders' input zo kan zijn op het verloop van het project. Ze hebben daar in elk geval goed kunnen lachen met z'n grappen tussen de discussies door . (Onder: pa met verantwoordelijken ministerie van onderwijs)

s'Avonds profiteer ik nog heel even van alle luxe op zijn hotel: het zwembad, het restaurant en snel internet. Een fotootje van Lucas opgestuurd gekregen.. wat doe ik hier eigenlijk..

Donderdagnamiddag dan mee op souvenierjacht met mijn vader. Zijn allerlaatste missie, dus ook zijn allerlaatse masker. Ie kan het echt niet laten. En dan weer de afdingdiscussie ;-). Lang verhaal!

De papa goed afgezet aan de luchthaven, nog een laatste zoen van het thuisfront en diezelfde avond een stapke gezet in nightlife upperclass Dar es Salaam, met supergoeie vibes van de band 'Banana zorro'!

Karibu Tanzania!

2010-08-14T03:30:00.000-07:00

"Karibu, Welkom!"

.. dixit de driver bij aankomst
.. dixit de collega's op de BTC
.. dixit de andere expats hier
.. dixit de papaiaverkoper om de hoek
.. dixit de guards alom tegenwoordig
.. dixit de gewone man, vrouw en kinderen in de straat

Tanzania, een land dat ik ongeveer 15 jaar geleden doorkruiste als kind onder de vleugels van mijn ouders. Nu het land waar ik voor de BTC (Belgische Technische Cooperatie) een tijdje zal werken als junior assistant.

To do what?

Well, 'working with bananas' :-).

In t'kort: Ik ben tewerk gesteld als junior bio-ir in een voedselzekerheid-, bananenproject in het noordwesten van het land, de Kagera regio. De bedoeling is dat ik ondersteuning bied aan het team ter plaatse in het project management en de technische assitentie. Details bespaar ik jullie nog ;-).

For how long?

Ik ben vertrokken met een contract van 1 jaar, verlengbaar voor nog een jaar. Maar in the end zal de periode afhangen van hoe alles hier gaat verlopen, groot vraagteken dus nog.

Bukoba, een stadje gelegen aan het Victoriameer, nabij de grens met Rwanda/Uganda wordt mijn nieuwe woonplaats. Maar vooraleer mijn team te vervoegen verblijf ik eerst een maandje in de grootste stad van het land, Dar es Salaam, om de nationale taal Kiswahili te leren (engels is hier de tweede taal maar niet door iedereen gesproken, vooral niet in 'de bush').

Eén augustus de vlieger op, met.. de papa. Die heeft na 40j cooperatie zijn allerlaatste missie naar Tanzania zo kunnen plannen dat het samenviel met mijn vertrek. Super dus!